Kseropariczność u mrówek Messor ibericus kwestionuje granice gatunkowe

Społeczność naukowa analizuje fundamentalne odkrycie dotyczące biologii mrówek żniwiarek z gatunku *Messor ibericus*, zamieszkujących Półwysep Iberyjski i basen Morza Śródziemnego. Badania, opublikowane pod koniec 2025 roku w czasopiśmie *Nature*, ujawniły mechanizm dziedziczenia, który wykracza poza klasyczne zasady genetyczne w królestwie zwierząt.

Kolonie *Messor ibericus* funkcjonują w oparciu o system hybrydowy, w którym królowe kopulują z samcami spokrewnionego gatunku, *Messor structor*, w celu wytworzenia sterylnych robotnic. Zespół biologa Jonathana Romiguiera z Uniwersytetu w Montpellier zidentyfikował jednak mechanizm, w którym królowa *M. ibericus* potrafi klonować materiał genetyczny *M. structor* poprzez własne jaja. Naukowcy ukuli termin „kseropariczność”, oznaczający „obce narodziny”, co stanowi pierwszy udokumentowany przypadek tej strategii w świecie zwierząt.

Mechanizm ten pozwala królowej produkować samce, które są czystymi kopiami genetycznymi *M. structor* – klonami – bez konieczności bezpośredniej kopulacji z samcami tego gatunku. Królowa wykorzystuje zmagazynowaną spermę *M. structor* jako matrycę genetyczną, co jest kluczowe dla przetrwania populacji *M. ibericus* na obszarach, gdzie obecność *M. structor* nie jest gwarantowana, takich jak Sycylia. To zjawisko podważa zasadę, zgodnie z którą gatunek produkuje potomstwo wyłącznie ze swojego rodowodu, demonstrując zdolność jednej królowej do generowania osobników należących do dwóch odrębnych gatunków.

W toku badań, które objęły sekwencjonowanie niemal 400 osobników z ponad 120 populacji w Europie, zaobserwowano, że bracia z tej samej matki różnili się genomami i morfologią, odpowiadając gatunkom, które rozdzieliły się ponad 5 milionów lat temu. Na przykład, jeden z braci był owłosiony, odpowiadając *M. ibericus*, a drugi niemal nieowłosiony, odpowiadając *M. structor*. Sekwencjonowanie wykazało również, że samce *M. structor* w tych koloniach noszą mitochondrialne DNA matek *M. ibericus*, co potwierdza proces klonowania, mimo że ich DNA jądrowe odpowiada *M. structor*.

To zjawisko, określane mianem „seksualnego udomowienia” i przymusowego klonowania międzygatunkowego, skłania badaczy do postrzegania *M. ibericus* i *M. structor* jako pojedynczego, ewolucyjnego kontinuum składającego się z dwóch gatunków. Ta elastyczna strategia ewolucyjna zapewnia *M. ibericus* zdolność do ekspansji na terytoriach śródziemnomorskich. Odkrycie to, które Jonathan Romiguier określił jako „prawie jak z Gwiezdnych Wojen”, podważa fundamentalne definicje gatunku i sugeruje głęboką, trwałą zależność ewolucyjną między tymi dwoma gatunkami.