Kiến Chúa Ibericus Tạo Ra Bản Sao Di Truyền Của Loài Khác Qua Cơ Chế Sinh Sản Mới

Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature vào cuối năm 2025, và tiếp tục được thảo luận vào tháng 2 năm 2026, đã tiết lộ một cơ chế sinh sản chưa từng được ghi nhận ở loài kiến gặt lúa, Messor ibericus, sinh sống tại Bán đảo Iberia và khu vực Địa Trung Hải. Phát hiện này thách thức nguyên tắc sinh học cơ bản về việc một loài chỉ tạo ra con cháu thuộc dòng dõi của chính nó, bằng cách mô tả một quá trình mà các nhà khoa học gọi là “dị sinh” (xenoparity).

Cơ chế sinh sản của M. ibericus trước đây đã được biết đến là dựa trên hệ thống lai ghép phức tạp, trong đó kiến chúa giao phối với kiến đực của loài liên quan là Messor structor để tạo ra những con kiến thợ lai vô sinh, cần thiết cho hoạt động của đàn. Tuy nhiên, cuộc điều tra sâu rộng do nhà sinh vật học Jonathan Romiguier và nhóm của ông tại Đại học Montpellier, Pháp, dẫn đầu đã khám phá ra một cơ chế đáng kinh ngạc hơn.

Sau năm năm thu thập hơn 120 quần thể, giải trình tự gần 400 cá thể và quan sát khoảng 50 đàn trong phòng thí nghiệm, nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng kiến chúa M. ibericus không chỉ sử dụng vật liệu di truyền từ M. structor mà còn có khả năng nhân bản nó thông qua trứng của chính mình. Cơ chế này cho phép kiến chúa tạo ra những con kiến đực là bản sao di truyền thuần túy của M. structor mà không cần giao phối trực tiếp với chúng, sử dụng tinh trùng đã được lưu trữ từ M. structor làm khuôn mẫu di truyền.

Sự khác biệt di truyền giữa hai loại con đực này tương đương với các loài đã tách ra hơn 5 triệu năm trước. Một con đực là M. ibericus có nhiều lông, trong khi con đực kia, bản sao M. structor, gần như không có lông, thể hiện sự khác biệt rõ rệt về hình thái. Khả năng nhân bản M. structor này cho phép M. ibericus duy trì dòng kiến thợ lai mà không cần sự hiện diện liên tục của M. structor trong môi trường sống, hỗ trợ loài này mở rộng phạm vi sang các vùng như Sicily hoặc Andalusia.

Các nhà khoa học đang tiếp tục điều tra cơ chế chính xác để loại bỏ bộ gen của mẹ trong trứng được thụ tinh bằng tinh trùng M. structor nhằm tạo ra con đực nhân bản. Sự tiến hóa từ ký sinh tinh trùng sang nhân bản liên loài bắt buộc này được xem là một giải pháp tiến hóa độc đáo, đảm bảo sự linh hoạt và mở rộng của M. ibericus trên khắp khu vực Địa Trung Hải.