Staatsdoema Rusland schaft jaarlijkse inkomensverklaringen ambtenaren af ten gunste van Poseidon-systeem

Op 18 december 2025 heeft de Staatsdoema van de Russische Federatie de behandeling van een wetgevend initiatief afgerond. In zowel de tweede als de derde lezing werd een pakket van drie wetsvoorstellen goedgekeurd dat de controle op de financiële situatie van overheidsfunctionarissen, senatoren en afgevaardigden ingrijpend wijzigt. Deze beslissing markeert de overgang van het voorheen geldende periodieke verklaringsregime naar een permanente, situationele aanpak ter bestrijding van corruptie.

Het initiatief, ingediend door een groep afgevaardigden onder leiding van Vasili Piskarev, voorzitter van het Doema-comité voor veiligheid en anticorruptie, wordt gepresenteerd als een stap om de effectiviteit van de anticorruptieactiviteiten te verhogen. Het centrale element in deze nieuwe werkwijze is het Staatsinformatiesysteem (GIS) Poseidon. Volgens bronnen is dit systeem al sinds 2022 operationeel onder coördinatie van de Presidentiële Administratie. Dit besloten systeem is bedoeld als het primaire monitoringinstrument en verzamelt gegevens uit diverse bronnen, waaronder de Federale Belastingdienst (FNS), Rosreestr en de Bank van Rusland.

Onder de nieuwe bepalingen vervalt de verplichting voor de genoemde groepen om jaarlijks hun inkomsten en vermogen te declareren. Voorstanders van de hervorming stellen dat de continue monitoring via Poseidon het mogelijk maakt om financiële discrepanties in realtime snel te identificeren. Vasili Piskarev had eerder het oude systeem van jaarlijkse aangifte al als ‘archaïsch’ bestempeld. De verplichting tot het afleggen van een verklaring blijft echter bestaan in specifieke situaties: bij aanvang van een functie, bij overstap naar een ander departement, of wanneer men wordt opgenomen in het federale personeelsreserve.

Bovendien moeten ambtenaren volledige informatie verstrekken indien de som van de activa die zij gedurende een jaar hebben verworven, het drievoudige van het gecombineerde jaarinkomen van het gezin van de functionaris overschrijdt. Dit specifieke criterium – uitgaven die het gezinsinkomen van drie jaar overstijgen – fungeert als een van de belangrijkste triggers voor het aanleveren van gegevens. Deze wijziging bouwt voort op een trend die begon in december 2022, toen President Vladimir Poetin middels een decreet de openbare publicatie van jaarlijkse verklaringen opschortte en tevens deelnemers aan de speciale militaire operatie in Oekraïne vrijstelde van de aangifteplicht.

Tegelijkertijd heeft de fractie Rechtvaardig Rusland haar ongenoegen geuit over de koerswijziging weg van openbare verantwoording. Zij beschouwen dit als een aantasting van de beginselen van de verantwoording van de overheid. Aanhangers van de overstap naar het systeem dat draait op data van de FNS, Rosfinmonitoring, Rosreestr en de Bank van Rusland via Poseidon, geloven dat dit een diepgaandere analyse van de financiële positie van de gecontroleerde personen zal garanderen. Dit zou een snellere reactie op corruptie mogelijk maken, inclusief het starten van strafzaken en de confiscatie van illegaal verkregen bezittingen.

Deze wetgevende noviteit uit 2025 bevestigt de Russische Federatie’s inzet op de digitale transformatie van corruptiebestrijding. De nadruk verschuift hiermee van publieke verantwoording naar geautomatiseerde dataverzameling en -analyse. Indien de wet door de President vóór het einde van 2025 wordt ondertekend, treden de nieuwe regels naar verwachting in werking op 1 januari 2026.