Beijing lanceert PLANeT-project om de genetische stamboom van landflora te ontcijferen

Op woensdag 11 februari 2026 is in Beijing officieel het startsein gegeven voor het PLANeT-project. Dit is een grootschalig wetenschappelijk initiatief waarbij Chinese onderzoekers de krachten bundelen met meer dan 40 internationale onderzoeksinstellingen. De omvang en ambitie van dit project worden vergeleken met het baanbrekende Menselijk Genooomproject dat in 1990 werd gelanceerd. Het centrale doel van PLANeT is het volledig decoderen van de genetische code van cruciale groepen landplanten om een allesomvattende 'levensboom' van de gehele flora te construeren.

Dit initiatief is bedoeld om een aanzienlijke leemte in onze wetenschappelijke kennis op te vullen. Tot op de dag van vandaag ontbreken hoogwaardige referentiegenomen voor meer dan 99% van de naar schatting 450.000 soorten landplanten op aarde. Dit gebrek aan data belemmert ons fundamentele begrip van hun evolutionaire trajecten aanzienlijk. De coördinatie van het project ligt in handen van het Agricultural Genomics Institute in Shenzhen (AGIS), onderdeel van de Chinese Academie van Landbouwwetenschappen (CAAS), en de Universiteit van Peking, waarbij partners uit 15 verschillende landen en regio's betrokken zijn.

Onder leiding van hoofdonderzoeker Wang Li zal het team van wetenschappers systematisch plantenordes en -families selecteren die momenteel ondervertegenwoordigd zijn in de genetica. Om de complexe evolutionaire relaties te ontrafelen, worden geavanceerde fylogenetische methoden ingezet die gebruikmaken van moleculaire markers, zoals chloroplast-, nucleaire en mitochondriale genomen. AGIS, opgericht in 2014, beschikt over krachtige platforms, waaronder een centrum voor genomische sequencing dat wekelijks 2,5 terabyte aan data kan produceren, en een rekencentrum met een prestatievermogen van 35 biljoen operaties per seconde.

Een opvallend kenmerk van de lancering van PLANeT in 2026 is de diepgaande integratie van kunstmatige intelligentie (AI) om de kolossale hoeveelheden genomische data efficiënt te beheren. AI-algoritmen worden getraind om geconserveerde DNA-sequenties en regulatoire logica te herkennen, wat de analyse van tienduizenden genomen mogelijk maakt. Onderzoekers verwachten dat deze dataverwerking niet alleen evolutionaire verbanden zal verduidelijken, maar ook zal leiden tot de identificatie van 1000 bioactieve natuurlijke verbindingen en 100 potentieel nieuwe economisch rendabele gewassen.

De resultaten van dit project zijn van cruciaal belang voor de wereldwijde voedselzekerheid en het behoud van biodiversiteit. PLANeT richt zich op het ontwikkelen van strategieën voor het veredelen van 'toekomstige gewassen' die bestand zijn tegen droogte en ziekten, wat essentieel is in de context van een veranderend klimaat. Bovendien zullen de genomische gegevens een wetenschappelijke basis bieden voor een snellere identificatie van genetisch kwetsbare en met uitsterven bedreigde soorten, wat de ontwikkeling van effectief natuurbehoudsbeleid ondersteunt.

In de context van wereldwijde inspanningen om het leven op aarde te catalogiseren, zoals het voorgestelde Earth BioGenome Project (EBP), focust PLANeT zich op een kritiek domein: de landplanten. De integratie van fylogenetische methoden met high-throughput sequencing markeert het begin van het tijdperk van de fylogenomica, waardoor evolutionaire stambomen met een ongekende precisie kunnen worden gereconstrueerd. Het succes van PLANeT zal, net als bij het in 2003 voltooide Menselijk Genooomproject, afhangen van internationale samenwerking en technologische doorbraken in data-analyse, waarbij het model van grootschalige biologische samenwerking wordt uitgebreid naar het gehele plantenrijk.