Projekt PLANeT: W Pekinie zainaugurowano przełomowe badania nad genetycznym drzewem życia roślin lądowych

W środę, 11 lutego 2026 roku, w Pekinie oficjalnie zainaugurowano projekt PLANeT – monumentalną inicjatywę naukową, która jednoczy chińskich badaczy z ponad 40 międzynarodowymi instytucjami naukowo-badawczymi. Skala tego przedsięwzięcia jest bezpośrednio porównywalna z historycznym Projektem Poznania Genomu Ludzkiego, który wystartował w 1990 roku. Głównym założeniem PLANeT jest pełne odkodowanie zapisu genetycznego kluczowych grup roślin lądowych, co pozwoli na stworzenie wyczerpującego i precyzyjnego „drzewa życia” całej flory naszej planety.

Inicjatywa ta ma na celu wypełnienie krytycznej luki w dotychczasowej wiedzy przyrodniczej: obecnie ponad 99% z około 450 000 znanych gatunków roślin lądowych nie posiada wysokiej jakości genomów referencyjnych. Ten brak danych znacząco ogranicza nasze zrozumienie ich ewolucyjnych ścieżek rozwoju. Koordynacją prac zajmuje się Instytut Genomiki Rolnictwa w Shenzhen (AGIS), podlegający Chińskiej Akademii Nauk Rolniczych (CAAS), we współpracy z Uniwersytetem Pekińskim, angażując w proces badawczy partnerów z 15 krajów i regionów świata.

Pod nadzorem głównego badacza, Wang Li, zespół naukowy będzie systematycznie analizować te rzędy i rodziny roślin, które dotychczas były niedostatecznie reprezentowane w badaniach genetycznych. Aby precyzyjnie określić powiązania ewolucyjne, naukowcy wykorzystają zaawansowane metody filogenetyczne oparte na markerach molekularnych, w tym genomach chloroplastowych, jądrowych oraz mitochondrialnych. Instytut AGIS, powołany do życia w 2014 roku, dysponuje potężnym zapleczem technologicznym, w tym centrum sekwencjonowania o wydajności 2,5 terabajta danych tygodniowo oraz systemem obliczeniowym wykonującym 35 bilionów operacji na sekundę.

Kluczowym elementem startu projektu PLANeT w 2026 roku jest głęboka integracja technologii sztucznej inteligencji (AI), która umożliwi sprawne zarządzanie kolosalnymi zbiorami danych genomowych. Algorytmy AI zostaną przeszkolone do rozpoznawania konserwatywnych sekwencji DNA oraz logiki regulacyjnej, co pozwoli na jednoczesną analizę dziesiątek tysięcy genomów. Badacze przewidują, że te prace nie tylko wyjaśnią skomplikowane relacje ewolucyjne, ale również doprowadzą do zidentyfikowania 1000 bioaktywnych związków naturalnych oraz 100 nowych gatunków roślin o dużym znaczeniu gospodarczym.

Rezultaty projektu będą miały decydujące znaczenie dla globalnego bezpieczeństwa żywnościowego oraz skutecznej ochrony różnorodności biologicznej. PLANeT stawia sobie za cel opracowanie strategii hodowli „roślin przyszłości”, które będą charakteryzować się wysoką odpornością na susze i choroby, co jest niezbędne w dobie postępujących zmian klimatycznych. Ponadto zgromadzone dane genomowe dostarczą solidnych podstaw naukowych do szybszej identyfikacji gatunków genetycznie wrażliwych i zagrożonych wyginięciem, wspierając tym samym tworzenie efektywnej polityki ochrony przyrody.

W szerszym kontekście globalnych starań o skatalogowanie życia, takich jak Earth BioGenome Project (EBP), PLANeT koncentruje się na niezwykle istotnej domenie roślin lądowych. Połączenie nowoczesnych metod filogenetycznych z sekwencjonowaniem o wysokiej przepustowości otwiera nową erę filogenomiki, umożliwiając rekonstrukcję drzew ewolucyjnych z niespotykaną dotąd dokładnością. Sukces PLANeT, podobnie jak Projektu Poznania Genomu Ludzkiego zakończonego w 2003 roku, będzie zależał od ścisłej międzynarodowej współpracy i innowacji technologicznych, rozszerzając model wielkoskalowych kolaboracji biologicznych na całe królestwo roślin.