Nieuwe plantensoort Homalomena lingua-felis ontdekt in Tapanuli: de "kattenstong" van Sumatra

Het Indonesische Nationale Agentschap voor Onderzoek en Innovatie (BRIN) heeft onlangs de officiële bevestiging gegeven van de ontdekking van een nieuwe plantensoort in de regio Tapanuli op Noord-Sumatra. Deze unieke flora, die uitsluitend in dit specifieke gebied voorkomt, heeft de wetenschappelijke naam Homalomena lingua-felis gekregen.

De ontdekking is het resultaat van een intensieve veldexcursie die in januari 2024 werd uitgevoerd in het district Batang Toru. De volledige taxonomische beschrijving van de soort werd vervolgens nauwkeurig gedocumenteerd en in maart 2026 gepubliceerd in het internationale wetenschappelijke tijdschrift PhytoKeys. De Latijnse naam van de plant vertaalt zich letterlijk als "kattenstong", een directe verwijzing naar een opvallend morfologisch kenmerk: de bovenzijde van de bladeren is bedekt met een dichte laag haartjes, waardoor de textuur sterk doet denken aan de ruwe tong van een kat.

Het onderzoeksteam dat verantwoordelijk is voor deze botanische vondst stond onder leiding van Muhammad Rifki Hariri van BRIN. De werkgroep bestond uit een breed scala aan specialisten van diverse gerenommeerde instellingen, waaronder het Herbarium Bandungense SITH ITB, de Universitas Sebelas Maret, IPB University, de Universiteit van Lampung, de Indonesian Tropical Botany Foundation en de Jungle Farm Nursery. Deze samenwerking benadrukt het belang van gebundelde expertise bij het in kaart brengen van de Indonesische flora.

Op basis van de strikte criteria van de International Union for Conservation of Nature (IUCN) is aan Homalomena lingua-felis de voorlopige status "Kwetsbaar" (Vulnerable, VU) toegekend. Deze classificatie is noodzakelijk vanwege het uiterst beperkte verspreidingsgebied van de soort en de aanzienlijke antropogene dreigingen, zoals grootschalige ontbossing en het illegaal verzamelen van zeldzame planten. Binnen het geslacht Homalomena wordt Sumatra erkend als een van de belangrijkste centra van biodiversiteit, met in totaal 41 geregistreerde soorten.

De overlevingskansen van H. lingua-felis worden echter ernstig bedreigd omdat de specifieke habitat — rotswanden nabij watervallen op een hoogte van slechts 15 tot 50 meter boven zeeniveau — uiterst gevoelig is voor ecologische degradatie. De wetenschappelijke afbakening van de soort werd vastgesteld na een gedetailleerde vergelijking met de nauw verwante Homalomena pexa. Hieruit bleken duidelijke morfologische en genetische verschillen, zoals een aanzienlijk kortere bladsteel van 2,0 tot 4,5 cm, in tegenstelling tot de 7,0 tot 12 cm die gebruikelijk is bij H. pexa.

Daarnaast vertoont de nieuwe soort een papilleuze structuur op zowel de bladsteel als de onderzijde van het blad, evenals een kenmerkende kegelvormige zone bij de mannelijke bloemen. Deze ontdekking verrijkt de database van de botanische rijkdom van Indonesië en onderstreept de kritieke noodzaak om de ecosystemen van Noord-Sumatra te beschermen. Het Batang Toru-gebied, waar de plant werd aangetroffen, is het laatste resterende regenwoudmassief op Sumatra en staat onder grote druk door industriële ontwikkelingen, waaronder grootschalige waterkrachtprojecten.

Volgens rapporten van Greenpeace is er tussen 1990 en 2022 ongeveer 70.000 hectare bos verloren gegaan in het stroomgebied van Batang Toru, wat neerkomt op circa 21 procent van het totale oppervlak. De Indonesische autoriteiten voeren momenteel een onderzoek uit naar 12 juridische entiteiten die worden verdacht van het toebrengen van schade aan de bossen in de directe nabijheid van het leefgebied van H. lingua-felis. De identificatie van deze soort door wetenschappers van instellingen zoals BRIN bevestigt nogmaals dat Indonesië een cruciale mondiale hotspot voor biodiversiteit is die dringende bescherming behoeft.