Reusachtige A-23a IJsberg Staat op het Punt van Desintegratie: Smeltwater Versnelt de Val van de IJsgigant

De kolossale ijsberg A-23a, momenteel dobberend in de relatief warme wateren van de Zuidelijke Atlantische Oceaan, nadert het einde van zijn bestaan. Prognoses wijzen erop dat deze ijsmassa binnen enkele dagen of weken kan uiteenvallen, met de stand van zaken begin januari 2026. Satellietbeelden, vastgelegd eind december 2025, toonden uitgestrekte en diepblauwe poelen smeltwater op het oppervlak. Dit is een onmiskenbaar teken van versnelde afbraak, een direct gevolg van het zomerseizoen op het zuidelijk halfrond.

Dit fenomeen suggereert sterk dat er zich een significante lekkage in de ijsmassa heeft gevormd. Deze lekkage staat op het punt om een grote hoeveelheid zoet water in de oceaan te lozen, wat een weerspiegeling is van de aanhoudende klimaatveranderingen. Het is een zorgwekkend signaal dat de dynamiek van de ijskap beïnvloedt.

A-23a scheurde oorspronkelijk in 1986 af van het Filchner-Ronne-ijskap. Destijds besloeg het een oppervlakte van circa 4000 vierkante kilometer, bijna twee keer zo groot als de Amerikaanse staat Rhode Island. Op het ijs bevond zich destijds de Sovjet-onderzoeksbasis 'Druzjnaja-1'. Nadat de ijsberg in 2020 in beweging kwam – hij had meer dan drie decennia vastgezeten op de zeebodem in de Weddellzee – nam zijn omvang drastisch af. Tegen januari 2026, na aanzienlijke fragmentatie eind 2025, was het geschatte oppervlakte gereduceerd tot 1182 vierkante kilometer, wat nog steeds groter is dan de stad New York. De dikte van deze ijsreus bedroeg ooit ongeveer 400 meter, met een massa die bijna een biljoen ton benaderde.

Deskundigen menen dat het gewicht van het zich ophopende oppervlaktewater de interne scheuren naar beneden drukt, wat leidt tot een snelle versplintering van de ijsmassa. Ted Scambos, senior onderzoeker aan de Universiteit van Colorado in Boulder, benadrukt dat het water in de spleten druk uitoefent, waardoor deze zich verbreden. De blauwe kleur van het water in deze poelen komt doordat samengeperst ijs, ontdaan van luchtbellen, vrijwel het gehele lichtspectrum absorbeert, behalve blauw. Dit contrasteert sterk met de witte, met lucht gevulde toplaag.

Wetenschapper Chris Shuman van de Universiteit van Maryland in Baltimore observeerde een zogenaamd 'uitstoot'-fenomeen. Hierbij brak het water onder druk door de ijsrand, wat resulteerde in een krachtige afvoer van zoet water naar de zee. Dit is een duidelijk mechanisme van snelle ontbinding.

Dit recente incident markeert de slotfase van een uitzonderlijk lange driftperiode voor een van de zwaarste ijsstructuren ooit geregistreerd. De versnelde dooi van A-23a, die in september 2025 al 36% van zijn massa verloor gedurende de zomer volgens het Arctisch en Antarctisch Onderzoeksinstituut (AARI), illustreert de huidige opwarmtrends van de oceaan en hun impact op grote ijsformaties. Hoewel AARI-specialisten aanvankelijk voorspelden dat de ijsberg tegen het einde van 2023 zou smelten, heeft zijn langdurige vastzitten op de ondiepte de koers veranderd.

Het ontstaan van ijsbergen is op zichzelf een natuurlijk onderdeel van de 'ademhaling' van gletsjers. Echter, de versnelling van dit proces door opwarmend water – dat in de Zuidelijke Atlantische Oceaan temperaturen rond de 3°C bereikt – baart zorgen. De monitoring van de uiteindelijke desintegratie van A-23a biedt een unieke kans om de ecologische gevolgen van dergelijke massale ijsblokken voor mariene ecosystemen te bestuderen. De afbraak kan een aanzienlijke hoeveelheid voedingsstoffen vrijmaken, wat de groei van fytoplankton stimuleert. Dit kan op zijn beurt de opname van kooldioxide uit de atmosfeer beïnvloeden.

Onderzoekers zoals Ted Scambos wijzen erop dat het ecosysteem rond Zuid-Georgia zich heeft aangepast aan de aanwezigheid van ijsbergen. Toch toont de recente smelting van andere giganten, zoals A68A, die in 3,5 jaar tijd 152 miljard ton zoet water in de Atlantische Oceaan loosde, de potentiële omvang van deze impact aan. Dit onderstreept de urgentie van het volgen van deze reuzen.