Walvissen Cruciaal voor Koolstofvastlegging in Oceanen, Toont Nieuw Onderzoek

Recent wetenschappelijk onderzoek bevestigt de onmisbare rol van grote walvissen in de mondiale klimaatregulatie. Deze zeezoogdieren functioneren als krachtige natuurlijke koolstofputten die de atmosferische concentraties van kooldioxide significant beïnvloeden. De bijdrage van deze maritieme reuzen aan de koolstofcyclus is tweeledig en onderstreept de noodzaak van populatieherstel als onderdeel van duurzame klimaatstrategieën. Deze benadering is, in tegenstelling tot sommige technologische oplossingen, verrassend eenvoudig, aldus analyses van onder andere het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

Gedurende hun levensduur legt een individuele grote walvis naar schatting 33 ton CO2 vast in zijn biomassa. Ter vergelijking: een loofboom vangt gedurende zijn maximale levensduur van 500 jaar ongeveer 12 ton CO2 op. Wanneer deze walvissen overlijden, zinkt hun koolstofrijke karkas naar de diepzee, een proces dat bekendstaat als 'whale fall'. Dit proces isoleert de opgeslagen koolstof voor eeuwen in de oceaansedimenten, waardoor deze effectief aan de atmosfeer wordt onttrokken. Het is aangetoond dat deze 'whale falls' organisch materiaal 2.000 keer sneller naar de diepzee transporteren dan de normale aanvoer van mariene sneeuw.

De tweede cruciale bijdrage is het 'walvispomp'-mechanisme, dat door mariene biologen, waaronder Professor Heidi Pearson, wordt benadrukt. Walvissen voeden zich in de diepere waterlagen en brengen bij hun terugkeer naar het oppervlak nutriëntenrijk afval, ofwel mest, mee. Deze uitscheidingen, rijk aan voedingsstoffen zoals ijzer, fungeren als een essentiële meststof voor fytoplankton in de oppervlaktewateren. Fytoplankton is verantwoordelijk voor fotosynthese, waarbij het een aanzienlijk deel van de atmosferische koolstofdioxide absorbeert en tegelijkertijd meer dan de helft van alle zuurstof op aarde produceert.

Het herstel van de walvispopulaties wordt daarom gezien als een strategische maatregel om het natuurlijke koolstofopslagvermogen van de planeet te vergroten. Commerciële walvisjacht in de 19e en 20e eeuw heeft de populaties van de grootste walvissoorten drastisch verminderd, wat naar schatting de 'whale fall'-habitats met wel 95% heeft gereduceerd. Organisaties zoals Greenpeace wijzen erop dat het beschermen van walvissen effectiever kan zijn dan herbebossingsprogramma's, aangezien de koolstof in de diepzee door een walvis voor langere tijd wordt vastgehouden, terwijl CO2 opgenomen door bomen weer vrijkomt bij afsterven of verbranding.

De ecosystemen die ontstaan rondom een 'whale fall' zijn unieke, voedselrijke oases in de diepzee, die decennialang kunnen floreren en de biodiversiteit bevorderen. Wetenschappers hebben meer dan 120 nieuwe soorten ontdekt op deze locaties. Het herstel van deze mariene reuzen is daarmee niet alleen een kwestie van natuurbehoud, maar een integraal onderdeel van het aanpakken van de met klimaatverandering verbonden biodiversiteitscrisis.

Het waarborgen van de essentiële migraties en daarmee de koolstofcyclus is cruciaal. Het in kaart brengen van walvisroutes, zoals gedaan door onder andere het WWF met behulp van satellietdata van 845 walvissen over 30 jaar, biedt inzicht in de bescherming van deze 'blauwe corridors' tegen toenemende bedreigingen zoals scheepvaart en visserij.