Koppeling Tussen Klankstructuur en Geheugenherkenning in Taalonderzoek Bevestigd

Recent onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Cognition, onderzoekt de invloed van de fonetische structuur van woorden op hun memorabiliteit, met implicaties voor communicatiestrategieën in 2025 en daarna. De studie analyseert hoe akoestische kenmerken van taal de cognitieve verwerking sturen, een gebied dat traditioneel minder aandacht kreeg dan de relatie tussen klank en betekenis. De bevindingen wijzen op een subtiele, maar significante, sturing van aandacht door de klank zelf.

Binnen de psycholinguïstiek wordt het concept 'surprisal' gebruikt als maatstaf voor de onverwachtheid van een woord of klank ten opzichte van gebruikelijke taalpatronen. Volgens deze theorie wordt de cognitieve inspanning voor woordverwerking bepaald door de contextuele voorspelbaarheid; een lage conditionele waarschijnlijkheid resulteert in een hoge surprisalwaarde. Onderzoekers kwantificeerden de informatie-inhoud van spraakklanken door surprisalscores te berekenen met behulp van informatietheorie toegepast op een corpus van 51 miljoen woorden uit Amerikaanse film- en televisieschrifturen.

De analyse legde een significante correlatie bloot: woorden die als zeer levendig worden ervaren, wat duidt op hoge specificiteit of concretie, vertoonden tevens hoge surprisalscores. Deze combinatie van levendigheid en verrassing verbeterde de geheugenherkenning significant. Concrete termen zoals 'hond' en 'bloem' werden geïdentificeerd als zowel levendiger als klankmatig verrassender dan abstracte concepten zoals 'versteld staan' of 'plot'. Dit fenomeen stelt de klassieke taalkundige doctrine van het arbitraire verband tussen woord en betekenis ter discussie, en impliceert dat de klanken van woorden de aandacht op een impliciete wijze sturen.

De hypothese die uit dit onderzoek voortvloeit, is dat sprekers onbewust verrassende woordvormen creëren of in stand houden om de aandacht te trekken en cruciale concepten effectiever in het langetermijngeheugen te verankeren. Dit mechanisme wordt beschouwd als een onbewuste aanpassing binnen de linguïstische structuur om de luisteraar te focussen op belangrijke informatie. Deze kennis is waardevol voor sectoren zoals reclame en onderwijs, waar de strategische inzet van woorden met een hoge surprisalwaarde de impact en retentie van de boodschap kan maximaliseren. De bevindingen suggereren dat de klankstructuur een markering kan zijn die de sensorimotorische salientie van een concept versterkt, wat een adaptieve cognitieve heuristiek voor taalbegrip ondersteunt.