अर्जेंटिनाच्या सँटियागो डेल एस्टेरोमध्ये रेड-लेग्ड सेरिमाचे छायाचित्रण दस्तऐवजीकरण

अर्जेंटिनामधील सँटियागो डेल एस्टेरो प्रांतातील आल्टो बेल्लो येथे रेड-लेग्ड सेरिमा, ज्याला स्थानिक भाषेत 'ओर्को चुना' म्हणूनही ओळखले जाते, या अत्यंत गुप्त पक्ष्याची पहिली निश्चित प्रादेशिक वस्ती छायाचित्रणाद्वारे नोंदवली गेली आहे. अनेक वर्षांपासून, या पक्ष्याला प्रामुख्याने त्याच्या कर्कश आवाजामुळे ओळखले जात होते, ज्यामुळे त्याचे छायाचित्रण दस्तऐवजीकरण करणे एक मोठे आव्हान होते. या महत्त्वपूर्ण कामगिरीमुळे या प्रजातीच्या संवर्धनाच्या प्रयत्नांना एक नवीन दिशा मिळाली आहे, कारण या पक्ष्याचे अस्तित्व केवळ त्याच्या आवाजावर अवलंबून होते.

कोकाऊ बर्ड ऑब्झर्व्हर्स क्लब (COA काकुय) च्या सदस्यांनी, स्थानिक आयल्यु काकान समुदायाच्या सहकार्याने, ईबर्ड.ऑर्ग (eBird.org) साठी पहिले छायाचित्रण रेकॉर्ड यशस्वीरित्या नोंदवले. ही उपलब्धी समुदाय-नेतृत्वाखालील संवर्धनाचा एक मोठा विजय आहे, कारण दिआगिता समुदायाने सक्रियपणे या पक्ष्याचे आणि त्याच्या नैसर्गिक अधिवासाचे संरक्षण केले आहे. ईबर्डवर दुर्मिळ किंवा अनपेक्षित निरीक्षणांना समर्थन देण्यासाठी लेखी टिप्पण्या, छायाचित्रे, ध्वनी रेकॉर्डिंग किंवा व्हिडिओ यांसारखे दस्तऐवजीकरण महत्त्वाचे असते, ज्यामुळे डेटाची गुणवत्ता वाढते. आयल्यु काकान समुदायाचा सक्रिय सहभाग या मॉडेलचे महत्त्व अधोरेखित करतो, कारण ते नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक वारसा जतन करण्यासाठी एकत्रितपणे काम करत आहेत.

रेड-लेग्ड सेरिमा (वैज्ञानिक नाव: कॅरिअमा क्रिस्टाटा) वैज्ञानिकदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण आहे कारण तो नामशेष झालेल्या 'टेरर बर्ड्स' (फोरुसरॅसिड्स) चा सर्वात जवळचा जिवंत नातेवाईक आहे. फोरुसरॅसिड्स, जे सेनोझोइक युगात दक्षिण अमेरिकेतील सर्वात मोठे शिकारी पक्षी होते, त्यांची उंची १ ते ३ मीटरपर्यंत होती आणि त्यांचे जवळचे आधुनिक नातेवाईक सुमारे ८० सेंटीमीटर उंचीचे सेरिमा मानले जातात. या पक्ष्याच्या अस्तित्वाची नोंद झाल्यामुळे, या प्राचीन पक्ष्यांच्या उत्क्रांतीच्या अभ्यासासाठी एक महत्त्वाचा दुवा मिळाला आहे.

रेड-लेग्ड सेरिमा दक्षिण अमेरिकेत मोठ्या प्रमाणावर पसरलेला आहे, ज्याचा विस्तार सुमारे ७,७५०,००० चौरस किमी आहे, जो मध्य आणि पूर्व ब्राझील, पूर्व बोलिव्हिया, पॅराग्वे, उरुग्वे आणि उत्तर अर्जेंटिनामधून जातो. हा पक्षी सामान्यतः जोड्यांमध्ये किंवा लहान कौटुंबिक गटांमध्ये सेराडो बायोममध्ये आणि तत्सम खुल्या अधिवासांमध्ये आढळतो. हा पक्षी दिवसा सक्रिय असतो आणि जमिनीवर चालतो, तसेच धोक्याच्या वेळी तो मानवापेक्षा वेगाने धावू शकतो, सुमारे २५ किमी/तास वेगाने पळतो आणि केवळ शेवटचा उपाय म्हणून उडतो. या पक्ष्याचे वजन १.५ ते २.२ किलोपर्यंत असू शकते आणि त्याची लांबी ७५ ते ९० सेंटीमीटर असते.

आल्टो बेल्लो हे क्षेत्र आता नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक अभयारण्य म्हणून विकसित होत आहे, जे या अद्वितीय संवर्धन मॉडेलचे निरीक्षण करण्यासाठी जबाबदार पर्यटनाला प्रोत्साहन देत आहे. दिआगिता राष्ट्राच्या सदस्यांनी व्हिकुना (vicuña) च्या लोकरीच्या कापणीसाठी 'चाकू' (Chaku) सारख्या शाश्वत व्यवस्थापन पद्धतींचा अवलंब केला आहे, ज्यामुळे प्रजातींचे संरक्षण होते आणि स्थानिक समुदायासाठी आर्थिक संधी निर्माण होतात. या प्रकारच्या सामुदायिक सहभागामुळे रेड-लेग्ड सेरिमाच्या संरक्षणासाठी एक सकारात्मक उदाहरण तयार झाले आहे, जिथे स्थानिक ज्ञान आणि आधुनिक संवर्धन तंत्रज्ञान एकत्र येतात. जबाबदार पर्यटनाला प्रोत्साहन देऊन, स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना मिळते आणि त्याच वेळी या दुर्मिळ पक्ष्याच्या अधिवासाचे संरक्षण सुनिश्चित केले जाते.