Bằng chứng khoa học về vai trò của keo ong trong việc điều chỉnh phản ứng viêm và hỗ trợ sức khỏe hô hấp

Vào tháng 2 năm 2026, sự quan tâm đối với keo ong, hay còn được gọi là "nhựa gắn tổ ong", đã bùng phát trở lại mạnh mẽ trong bối cảnh mùa bệnh đường hô hấp đang diễn ra phức tạp. Điều này đã thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm các loại thực phẩm chức năng có hiệu quả đã được chứng minh lâm sàng để bảo vệ sức khỏe. Keo ong là một hợp chất dạng nhựa dẻo mà loài ong tạo ra bằng cách kết hợp nhựa thực vật với sáp ong và các enzyme đặc hiệu của chúng, nhằm mục đích khử trùng và bịt kín các kẽ hở trong tổ. Các nghiên cứu chi tiết đã xác nhận đặc tính kháng sinh tự nhiên mạnh mẽ của nó, cùng khả năng chống lại nhiều loại vi sinh vật gây hại khác nhau.

Dữ liệu khoa học quan trọng từ một bài đánh giá hệ thống và phân tích tổng hợp được công bố trên tạp chí Journal of Health, Population and Nutrition (BMC) vào tháng 8 năm 2024 cho thấy việc bổ sung keo ong chuẩn hóa có thể làm giảm đáng kể nồng độ các cytokine gây viêm trong huyết thanh. Cụ thể, các chỉ số như interleukin-6 (IL-6), protein phản ứng C (CRP) và yếu tố hoại tử khối u alpha (TNF-α) đều ghi nhận sự sụt giảm rõ rệt sau khi sử dụng. Các nhà nghiên cứu, bao gồm Ali Gholami và các đồng nghiệp từ Đại học Khoa học Y tế Neyshabur ở Iran, nhận định rằng keo ong có thể đóng vai trò như một liệu pháp hỗ trợ trong điều trị một số bệnh mãn tính nhờ tác dụng chống viêm ưu việt.

Các thử nghiệm lâm sàng đã đưa ra những con số định lượng ấn tượng, chỉ ra rằng việc sử dụng keo ong hàng ngày có khả năng giảm tới 31% nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên trong giai đoạn cao điểm của mùa cảm lạnh và ho. Thêm vào đó, việc sử dụng chiết xuất keo ong chuẩn hóa dưới dạng xịt đã được chứng minh là giúp giảm đau họng nhanh hơn hai ngày so với nhóm sử dụng giả dược. Những kết quả này không chỉ khẳng định giá trị y học hiện đại mà còn củng cố niềm tin vào các phương pháp điều trị truyền thống có từ thời Hy Lạp và Ba Tư cổ đại, nơi keo ong vốn được dùng để xử lý vết thương và điều trị mụn rộp do virus herpes.

Giới khoa học nhấn mạnh rằng hiệu quả chống oxy hóa và kháng viêm của keo ong bắt nguồn từ hàm lượng flavonoid và polyphenol dồi dào, vốn đóng vai trò là các chất thu dọn gốc tự do hiệu quả trong cơ thể. Đặc biệt, keo ong đã được chứng minh là có khả năng điều chỉnh con đường truyền tín hiệu NF-κB, một yếu tố then chốt đóng vai trò trung tâm trong các quá trình gây viêm. Trong thành phần của keo ong, các nhà khoa học đã phát hiện hơn 200 hợp chất khác nhau, bao gồm các axit phenolic, tinh dầu, cùng các loại vitamin thiết yếu như A, C, E và nhóm B. Sự đa dạng hóa học này mang lại phổ hoạt động sinh học rộng lớn, từ khả năng kháng khuẩn đến tác động điều hòa hệ miễn dịch.

Mặc dù có nhiều dữ liệu tích cực, các chuyên gia cũng lưu ý về sự biến thiên trong hiệu quả của keo ong trên thị trường hiện nay. Sự khác biệt này phụ thuộc trực tiếp vào nguồn thực vật lấy nhựa, mùa thu hoạch và khu vực địa lý, những yếu tố quyết định trực tiếp đến cấu trúc hóa học cuối cùng của sản phẩm. Hiện nay, keo ong được lưu hành dưới nhiều hình thức đa dạng để người tiêu dùng lựa chọn như cồn thuốc, chiết xuất dạng lỏng, viên nén và viên nang. Tuy nhiên, người dùng cần lưu ý đến nguy cơ dị ứng tiềm ẩn và nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia y tế trước khi bắt đầu sử dụng thường xuyên, đặc biệt là đối với những người đang có bệnh lý nền mãn tính.

Nhìn chung, cộng đồng khoa học đã chính thức công nhận sự chuyển mình của keo ong từ một bài thuốc dân gian thuần túy sang danh mục thực phẩm chức năng có tác động lâm sàng đối với các chỉ số chuyển hóa tim mạch và phản ứng miễn dịch. Các nhà khoa học đang kêu gọi thực hiện thêm những nghiên cứu quy mô lớn và dài hạn hơn để thiết lập các khuyến nghị lâm sàng toàn diện cho việc sử dụng loại dược liệu này. Việc ứng dụng keo ong một cách khoa học hứa hẹn sẽ mang lại giải pháp tự nhiên và hiệu quả trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước các thách thức về bệnh tật trong tương lai.