Wetenschappelijke bevestiging van de rol van propolis bij ontstekingsmodulatie en ondersteuning van de ademhalingswegen

In februari 2026 is er een hernieuwde en sterke belangstelling ontstaan voor propolis, in de volksmond ook wel bekend als "bijenlijm". Deze trend valt samen met het aanhoudende seizoen van luchtweginfecties, waardoor de vraag naar nutraceuticals met een wetenschappelijk bewezen effectiviteit aanzienlijk is toegenomen. Propolis is een complexe, harsachtige substantie die door bijen wordt geproduceerd door plantaardige harsen te vermengen met bijenwas en hun eigen specifieke enzymen. In de bijenkorf vervult dit materiaal een cruciale functie bij de sterilisatie en het hermetisch afdichten van de muren. Gedetailleerd wetenschappelijk onderzoek bevestigt inmiddels de krachtige natuurlijke antibiotische eigenschappen en de effectiviteit van dit middel tegen een breed scala aan micro-organismen.

Belangrijke wetenschappelijke inzichten, afkomstig uit een systematische review en meta-analyse die in augustus 2024 werd gepubliceerd in het Journal of Health, Population and Nutrition (BMC), werpen een nieuw licht op de werking van deze substantie. Uit de verzamelde data blijkt dat een gestandaardiseerde suppletie met propolis in staat is om de serumspiegels van pro-inflammatoire cytokinen, zoals interleukine-6 (IL-6), C-reactief proteïne (CRP) en tumornecrosefactor-alfa (TNF-α), substantieel te verlagen. Onderzoekers, waaronder Ali Gholami en zijn collega's van de Neyshabur University of Medical Sciences in Iran, suggereren dat propolis dankzij deze krachtige ontstekingsremmende werking kan dienen als een waardevolle aanvullende therapie bij de behandeling van diverse chronische aandoeningen.

De resultaten van klinische proeven bieden concrete kwantitatieve indicatoren voor de effectiviteit van het middel. Zo wijzen de onderzoeken uit dat de dagelijkse inname van propolis het risico op het ontwikkelen van infecties aan de bovenste luchtwegen met maar liefst 31% kan verminderen tijdens periodes van seizoensgebonden verkoudheid en hoest. Daarnaast is vastgesteld dat het gebruik van een gestandaardiseerd propolis-extract in de vorm van een spray de verlichting van keelpijn met gemiddeld twee dagen versnelt in vergelijking met een placebo. Deze bevindingen bieden een sterke wetenschappelijke basis voor de preventieve en curatieve inzet van bijenproducten in de moderne gezondheidszorg.

Deze moderne wetenschappelijke resultaten vormen een ondersteuning voor het traditionele gebruik van propolis, dat zijn wortels heeft in het oude Griekenland en Perzië. In deze antieke culturen werd de substantie al veelvuldig toegepast voor de behandeling van wonden en het verzachten van herpesinfecties. Hedendaagse wetenschappers merken op dat de antioxiderende en ontstekingsremmende effecten van propolis direct gerelateerd zijn aan het hoge gehalte aan flavonoïden en polyfenolen. Deze stoffen fungeren als actieve vangers van vrije radicalen in het menselijk lichaam. In het bijzonder is aangetoond dat propolis de NF-κB-signaalroute moduleert, een proces dat een centrale rol speelt bij het reguleren van ontstekingsreacties.

De chemische samenstelling van propolis is uiterst complex, met meer dan 200 geïdentificeerde verbindingen, waaronder fenolzuren, essentiële oliën en vitaminen zoals A, C, E en diverse vitaminen uit de B-groep. Deze rijkdom aan actieve stoffen zorgt voor een breed spectrum aan biologische activiteiten, waaronder antimicrobiële en immunomodulerende effecten. Desondanks wijzen onderzoekers op de variabiliteit in de effectiviteit van het product. Deze variabiliteit is direct afhankelijk van de botanische bron van de harsen, het oogstseizoen en de geografische regio waar de bijen actief zijn, wat uiteindelijk de definitieve chemische samenstelling van het eindproduct bepaalt.

In de huidige markt wordt propolis aangeboden in diverse vormen, waaronder alcoholische tincturen, waterige extracten, tabletten en capsules. Bij het gebruik ervan moet men echter rekening houden met het potentiële risico op allergische reacties. Het is daarom raadzaam om een specialist te raadplegen voordat men begint met een regelmatige inname, in het bijzonder voor personen die lijden aan chronische ziekten. De wetenschappelijke gemeenschap concludeert dat propolis definitief de overstap heeft gemaakt van de volksgeneeskunde naar het domein van functionele producten met een klinisch bevestigde invloed op cardiometabole parameters en de immuunrespons. Wetenschappers pleiten nu voor de uitvoering van verdere grootschalige en langdurige studies om de weg vrij te maken voor brede klinische aanbevelingen.