Các nhà thiên văn học xác nhận siêu Trái Đất thứ ba quay quanh sao lùn cam HD 176986

Vào tháng 2 năm 2026, cộng đồng thiên văn học quốc tế đã đón nhận một thông tin quan trọng khi một nhóm nghiên cứu đa quốc gia chính thức xác nhận việc phát hiện ra hành tinh thứ ba trong hệ thống sao lùn cam HD 176986. Thiên thể mới này được định danh là HD 176986 d, bổ sung vào danh sách các hành tinh đã biết trong một hệ thống vốn đã nổi tiếng với hai thế giới thuộc loại "siêu Trái Đất" khác. Những kết quả nghiên cứu chi tiết và các phép đo lường quan trọng đã được công bố vào ngày 28 tháng 1 năm 2026 bởi một tập thể các nhà khoa học hàng đầu làm việc tại Đài quan sát Teide, một cơ sở nghiên cứu danh tiếng nằm trên quần đảo Canary thuộc Tây Ban Nha.

Để đạt được độ chính xác cần thiết cho việc phát hiện này, các nhà nghiên cứu đã huy động sức mạnh của các máy quang phổ tiên tiến nhất hiện nay là HARPS và HARPS-N, hoạt động trong khuôn khổ chương trình nghiên cứu các hành tinh đá quanh các ngôi sao xích đạo (RoPES). Cụ thể, thiết bị HARPS-N được lắp đặt trên Kính thiên văn Nazionale Galileo có đường kính 3,58 mét tại Đài quan sát Roque de los Muchachos. Đây được coi là phiên bản phương bắc của công cụ HARPS huyền thoại đang hoạt động tại kính thiên văn 3,6 mét của Tổ chức Nghiên cứu Thiên văn châu Âu tại Nam bán cầu (ESO), đặt tại Đài quan sát La Silla ở Chile. Đài quan sát Teide, dưới sự điều hành của Viện Vật lý Thiên văn Canary, một lần nữa chứng minh vai trò then chốt của mình trong mạng lưới quan sát thiên văn toàn cầu.

Hệ sao HD 176986 nằm ở khoảng cách tương đối gần với chúng ta, chỉ cách Trái Đất khoảng 91 năm ánh sáng. Ngôi sao chủ của hệ thống này thuộc loại quang phổ K2.5V, một dạng sao lùn cam có kích thước và khối lượng khiêm tốn hơn so với Mặt Trời của chúng ta. Với khối lượng xấp xỉ 79% khối lượng Mặt Trời và độ tuổi khoảng 4,3 tỷ năm, ngôi sao này sở hữu nhiệt độ hiệu dụng là 4931 Kelvin. Việc phát hiện thêm một hành tinh đá trong cấu trúc này không chỉ làm phong phú thêm bản đồ thiên văn mà còn củng cố mạnh mẽ giả thuyết rằng các hệ hành tinh nhỏ gọn, giàu các thế giới đá, thường rất phổ biến quanh những ngôi sao có khối lượng thấp. Đáng chú ý, các ngôi sao loại K luôn là mục tiêu ưu tiên trong việc tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh vì chúng phát ra ít bức xạ ion hóa có hại hơn sao loại G và có thời gian tồn tại ổn định trên dãy chính lâu hơn.

Hành tinh mới HD 176986 d được các chuyên gia phân loại vào nhóm siêu Trái Đất với khối lượng tối thiểu được tính toán là gấp 6,76 lần khối lượng Trái Đất. Quỹ đạo của nó quanh sao mẹ kéo dài 61,38 ngày Trái Đất, duy trì ở khoảng cách trung bình khoảng 0,28 đơn vị thiên văn (AU). Các nhà khoa học ước tính nhiệt độ cân bằng trên bề mặt hành tinh này vào khoảng 90 °C (tương đương 363 Kelvin). Mặc dù mức nhiệt độ này khiến HD 176986 d trở nên quá nóng để có thể coi là một ứng cử viên trực tiếp cho sự sống, nhưng toàn bộ hệ thống HD 176986 vẫn đóng vai trò như một phòng thí nghiệm vật lý thiên văn đặc biệt quan trọng, giúp nhân loại hiểu sâu hơn về cơ chế hình thành và tiến hóa của các hành tinh bên ngoài Hệ Mặt Trời.

Bên cạnh việc công bố hành tinh mới, báo cáo khoa học cũng đưa ra những thông số tinh chỉnh cực kỳ chính xác cho hai hành tinh đã được phát hiện trước đó trong hệ thống. Hành tinh HD 176986 b có chu kỳ quỹ đạo ngắn chỉ 6,49 ngày với khối lượng tối thiểu gấp 5,36 lần Trái Đất và nhiệt độ bề mặt khắc nghiệt lên tới 694 °C (767 K). Trong khi đó, hành tinh HD 176986 c có khối lượng lớn hơn, ít nhất gấp 9,75 lần Trái Đất, hoàn thành một vòng quỹ đạo trong 16,81 ngày với nhiệt độ cân bằng là 285 °C (558 K). Thành quả này là kết quả của một chiến dịch thu thập dữ liệu bền bỉ kéo dài suốt 18 năm với tổng cộng 330 đêm quan sát thực tế. Việc xác định rõ ràng các tham số của cả ba thiên thể này cung cấp một bộ dữ liệu so sánh vô giá, mở ra cái nhìn mới về cách thức các hành tinh phát triển xung quanh những ngôi sao có khối lượng nhỏ hơn Mặt Trời.