Phát Hiện Virus Nguy Hiểm Trong Hơi Thở Cá Voi Bắc Cực Bằng Công Nghệ Drone

Các nhà khoa học đang thiết lập một kỷ nguyên mới trong giám sát sức khỏe sinh vật biển thông qua việc áp dụng công nghệ máy bay không người lái (drone) để phân tích luồng hơi thở (blow) của cá voi, một phương pháp không xâm lấn. Kỹ thuật này cho phép các nhà nghiên cứu đánh giá tình trạng sức khỏe bên trong của các loài động vật có vú biển khổng lồ mà không gây căng thẳng hay tiếp xúc trực tiếp, khắc phục hạn chế của các phương pháp truyền thống như sinh thiết da hay gắn thiết bị theo dõi.

Những giọt nước li ti trong hơi thở cá voi mang theo dấu vết sinh học quan trọng, đóng vai trò là chỉ dấu thiết yếu để đánh giá chức năng hô hấp và sức khỏe tổng thể. Phương pháp thu thập mẫu hơi thở bằng drone đã chứng minh hiệu quả trong việc theo dõi các quần thể cá voi tại những môi trường biệt lập, điển hình là khu vực Bắc Cực. Một nghiên cứu quốc tế gần đây, được công bố trên tạp chí BMC Veterinary Research, đã sử dụng kỹ thuật này để xác nhận sự hiện diện của virus cetacean morbillivirus lưu hành phía trên Vòng Bắc Cực, đánh dấu lần phát hiện đầu tiên.

Virus cetacean morbillivirus có khả năng gây tổn thương nghiêm trọng cho hệ thần kinh, hô hấp và miễn dịch ở các loài cá voi, cá heo, và cá heo chuột. Kể từ khi được xác định lần đầu vào năm 1987, virus này đã được ghi nhận là nguyên nhân gây ra nhiều sự kiện cá voi mắc cạn hàng loạt trên toàn cầu. Sự hiện diện của nó tại vùng cực làm gia tăng mối lo ngại về nguy cơ dịch bệnh trong bối cảnh hệ sinh thái phương Bắc đang thay đổi nhanh chóng.

Khảo sát khoa học này được thực hiện bởi một nhóm nghiên cứu liên ngành, dẫn đầu bởi Đại học Nord, với sự hợp tác của các đối tác như Đại học King's College London và Trường Thú y Hoàng gia (Dick) thuộc Vương quốc Anh. Trong giai đoạn từ năm 2016 đến 2025, các nhà nghiên cứu đã lấy mẫu từ cá voi lưng gù, cá voi nhà táng và cá voi vây trải dài khắp khu vực Đông Bắc Đại Tây Dương, bao gồm các vùng biển Na Uy, Iceland và Cape Verde. Các nhà khoa học đã kết hợp thu thập mẫu hơi thở bằng drone trang bị đĩa Petri vô trùng bay lơ lửng qua lỗ thở với các mẫu sinh thiết da và, trong một trường hợp, mẫu nội tạng từ cá thể bị mắc cạn.

Virus cetacean morbillivirus, với chủng lần đầu được xác định ở cá heo, đã được tìm thấy trong các nhóm cá voi lưng gù ở miền bắc Na Uy, một cá voi nhà táng có dấu hiệu sức khỏe suy giảm, và một cá voi hoa tiêu bị mắc cạn. Giáo sư Terry Dawson từ Khoa Địa lý, King's College London, nhận định rằng phương pháp lấy mẫu hơi thở bằng drone là một bước tiến quan trọng, cho phép giám sát mầm bệnh trên cá voi sống một cách không gây hại, cung cấp thông tin chi tiết về các mối đe dọa bệnh tật trong các hệ sinh thái Bắc Cực đang biến đổi nhanh chóng. Nghiên cứu cũng phát hiện herpesvirus trong các mẫu cá voi ở Na Uy, Iceland và Cape Verde, nhưng không tìm thấy bằng chứng về vi khuẩn Brucella hay virus cúm gia cầm.