Drone ile Balina Soluk Örneklemesi Arktik'te Ölümcül Morbillivirüsün Tespitiyle Sağlık İzlemede Yeni Dönem

Deniz biyolojisi araştırmalarında, bilim insanları artık balinaların iç sağlığını değerlendirmek için insansız hava araçlarını (İHA) kullanıyor. Bu yenilikçi, temassız yöntem, hayvanlara doğrudan müdahale etme veya stres yükleme gereksinimini ortadan kaldırarak, deniz memelilerinin doğal ortamlarında solunum yoluyla dışarı attıkları damlacıkları hedef alıyor.

King's College London'dan Profesör Terry Dawson, bu tekniği balina sağlığını takip etme konusunda bir dönüm noktası olarak nitelendiriyor. Bu yaklaşım, özellikle Arktik gibi ulaşılması zor coğrafyalarda popülasyonların sürveyansını etik ve ölçeklenebilir hale getiriyor. Püskürtülen mikroskobik damlacıklar, balinaların solunum sistemi ve genel fizyolojisi hakkında hayati biyolojik izler taşıyor. Bu uzaktan örnekleme metodu, hayvanlara müdahale etmeksizin, steril petri kapları aracılığıyla saf materyal elde edilmesini sağlıyor.

Bu metodoloji, 2016 ile 2025 yılları arasında Kuzeydoğu Atlantik'te kambur, ispermeçet ve fin balinalarını kapsayan uluslararası bir çalışmada, deri biyopsileriyle birlikte daha kapsamlı bir sağlık değerlendirmesi sunmak üzere kullanıldı. Bu teknolojinin erken teşhis kapasitesi, büyük ölçekli ölüm olayları yaşanmadan önce zamanında koruma tedbirlerinin alınması için kritik bir öneme sahiptir. Metodun yakın zamanda elde ettiği en önemli başarı, Arktik sularında tehlikeli bir patojenin varlığını doğrulaması oldu.

Yapılan analizler sonucunda, dünya genelinde kitlesel balina ve yunus ölümleriyle ilişkilendirilen bulaşıcı bir virüs olan setase morbillivirüsünün, Arktik Dairesi'nin kuzeyinde ilk kez dolaşımda olduğu tespit edildi. Bu virüs, setase türleri arasında hızla yayılarak ciddi solunum, nörolojik ve bağışıklık sistemi hasarlarına yol açabilen bir tehdit oluşturuyor. Virüsün türler arası geçiş yapabilme ve okyanuslar arası mesafeleri aşabilme potansiyeli, deniz memelileri için küresel bir risk teşkil ettiğini gösteriyor.

Norveç'teki Nord Üniversitesi'nden Helena Costa, bu yöntemin temel amacının, okyanus ekosistemlerine yönelik tehditleri, büyük bir salgına dönüşmeden önce erkenden saptamak olduğunu belirtti. Araştırmacılar, bu uzaktan izleme sistemini, iklim değişikliği gibi çevresel stres faktörlerinin balina sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerini anlamak amacıyla kalıcı bir sürveyans programına dönüştürmeyi hedefliyor. Bu tür bir erken uyarı sistemi, deniz memelisi popülasyonlarının korunması stratejileri için hayati veriler sağlamaktadır. Bu araştırma, İngiltere ve Norveç'teki üniversitelerin ortaklığıyla yürütüldü ve sonuçları BMC Veterinary Research dergisinde yayımlandı.