Chính phủ Quốc tế Phê chuẩn Khung Khổ Mới Bảo Vệ Các Tuyến Bay Di Cư Xuyên Đại Dương Của Chim Biển

Các chính phủ quốc tế đã chính thức phê chuẩn một chiến lược bảo tồn tập trung vào việc bảo vệ các tuyến đường di cư của các loài chim biển, được gọi là các tuyến bay trên biển (marine flyways). Cách tiếp cận này nhằm giải quyết thách thức lớn về việc bảo vệ không đồng đều cho các sinh vật phải vượt qua nhiều ranh giới chính trị trên các lưu vực đại dương rộng lớn. Nghiên cứu khoa học đã xác định được sáu tuyến bay biển chính trải dài qua Đại Tây Dương, Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương và Nam Đại Dương, liên kết chặt chẽ các hoạt động di chuyển của 151 loài chim biển khác nhau.

Việc thông qua khuôn khổ liên chính phủ này diễn ra tại Hội nghị các Bên tham gia Công ước về các loài di cư (CMS) COP15, được tổ chức tại Campo Grande, Brazil, vào tháng 3 năm 2026. Sự kiện này, với sự tham gia của hơn 2.000 đại biểu, các nhà khoa học và tổ chức quốc tế, nhấn mạnh tầm quan trọng của tính kết nối sinh thái trong nỗ lực bảo tồn các hệ sinh thái quan trọng. Khung khổ mới công nhận sự phụ thuộc lẫn nhau cần thiết cho sự sống còn của các loài, đồng thời nêu bật hơn 1.300 Khu vực Đa dạng Sinh học Quan trọng (Key Biodiversity Areas - KBAs) cần được ưu tiên bảo vệ.

Các mối đe dọa chính trên các tuyến bay xuyên quốc gia này bao gồm sự xâm nhập của các loài ngoại lai, tình trạng đánh bắt ngoài ý muốn (bycatch) trong ngành thủy sản, và những tác động ngày càng tăng của biến đổi khí hậu. Tình trạng săn bắt và tiêu thụ chim hoang dã trái phép trong mùa di cư đã được ghi nhận là một vấn đề nghiêm trọng ở nhiều khu vực. Các loài chim di cư, như loài Rẽ mỏ thìa (Spoonbill Sandpiper) đang ở mức Cực kỳ Nguy cấp với số lượng ước tính chỉ còn khoảng 300 đến 350 cá thể trên toàn cầu, đang đặc biệt phụ thuộc vào các khu vực bãi triều ở Hoàng Hải trong quá trình di cư của chúng.

Để thúc đẩy việc triển khai các hành động bảo tồn, BirdLife International đã lên kế hoạch tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Toàn cầu về Tuyến bay (Global Flyways Summit) tại Nairobi, Kenya, vào tháng 9 năm 2026. Sự kiện này được kỳ vọng sẽ tăng tốc các biện pháp bảo vệ, tiếp nối các nỗ lực hợp tác quốc tế được củng cố tại CMS COP15, vốn là bước đệm cho Hội nghị COP17 về Đa dạng Sinh học diễn ra vào tháng 10 cùng năm. Việc xác định các KBA là một phần quan trọng của chiến lược, sử dụng dữ liệu theo dõi vệ tinh từ 1.640 cá thể động vật để đánh giá các khu vực sử dụng cao, cung cấp thông tin cho quản lý nghề cá và bảo tồn.

Sự hợp tác quốc tế, tương tự như khuôn khổ áp dụng cho tuyến bay chim nước Đông Á – Úc (EAAFP), nhấn mạnh rằng việc bảo vệ các chuỗi môi trường sống màu mỡ dọc theo hành trình là điều tối quan trọng. Các cơ quan quản lý, bao gồm Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam, đã được yêu cầu rà soát và hoàn thiện các quy định pháp luật, đồng thời tăng cường tuần tra để bảo vệ các tuyến di cư và các điểm dừng chân quan trọng, như vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nơi từng là điểm dừng chân của hơn 150 loài chim nước. Khung khổ bảo tồn tuyến bay biển mới này đại diện cho một bước tiến cấu trúc, chuyển từ bảo vệ cục bộ sang quản lý hệ thống, nhằm đảm bảo sự bền vững lâu dài cho các quần thể chim biển di cư trên phạm vi toàn cầu.