Dronebemonstering onthult aanwezigheid morbillivirus in Arctische walvispopulaties

Wetenschappers hebben een niet-invasieve methode geïmplementeerd waarbij drones worden ingezet om het ademhalingssputter, of 'blow', van walvissen te bemonsteren ter beoordeling van hun interne gezondheid. Deze techniek stelt onderzoekers in staat om grote zeezoogdieren te bestuderen zonder de stress van fysieke benadering of gevangenschap, wat een ethische en schaalbare vooruitgang in het toezicht op mariene populaties vertegenwoordigt. De uitgeademde druppeltjes bevatten biologische sporen die cruciaal zijn voor het vaststellen van de respiratoire en algemene vitaliteit van de walvissen.

Een recent internationaal onderzoek, geleid door de Nord University met medewerking van onder andere King's College London en de Royal (Dick) School of Veterinary Studies, heeft de toepassing van deze methode naar een nieuw niveau getild. Tussen 2016 en 2025 verzamelden de onderzoekers monsters van bultruggen, potvissen en vinvissen in het noordoosten van de Atlantische Oceaan. Deze bemonstering bevestigde voor het eerst de aanwezigheid van het cetacean morbillivirus (CeMV) ten noorden van de poolcirkel, een ziekteverwekker die wereldwijd in verband wordt gebracht met massale strandingsevents.

Het CeMV, een omhulde RNA-enkelstrengige virus uit het geslacht Morbillivirus, veroorzaakt ernstige schade aan de luchtwegen, het zenuwstelsel en het immuunsysteem van zeezoogdieren. De detectie van het CeMV in Arctische wateren is een significante bevinding, aangezien dit virus gemakkelijk tussen verschillende soorten kan overgaan en een snel verspreidend risico vormt voor zeezoogdieren in meerdere oceanen. In de studie werden naast het morbillivirus ook herpesvirussen aangetroffen bij bultruggen in Noorwegen, IJsland en Kaapverdië, hoewel het influenzavirus en de bacterie Brucella niet werden gedetecteerd.

Hoofdauteur Helena Costa van de Nord University benadrukt dat langetermijnmonitoring essentieel is om de interactie tussen opkomende stressfactoren en de gezondheid van walvissen in de snel veranderende Arctische ecosystemen te begrijpen. Deze technologische sprong, waarbij consumentendrones werden uitgerust met steriele petrischalen om de adem op te vangen, maakt het mogelijk om vroegtijdig te waarschuwen voor potentiële epidemieën. Eerdere projecten toonden al aan dat het verzamelen van snot voor DNA-analyse en het bestuderen van virussen mogelijk was zonder de dieren te storen. De nieuwe bevindingen, gepubliceerd in BMC Veterinary Research, onderstrepen het belang van deze niet-destructieve surveillance voor het implementeren van tijdige instandhoudingsmaatregelen.