Uganda, Yıllar Sonra Güney Beyaz Gergedanlarını Ajai Yaban Hayatı Koruma Alanı'na Geri Getirdi

Uganda, uzun bir aradan sonra ülkenin yaban hayatı mirasını yeniden canlandırma yolunda kritik bir adım atarak güney beyaz gergedanlarını doğal yaşam alanlarına geri kazandırdı. Bu tür, 1980'li yıllarda artan kaçak avcılık ve ülkedeki istikrarsızlık nedeniyle yerel olarak yok olmuştu. Bu önemli koruma başarısı, ülkenin ekolojik dengesini yeniden tesis etme çabalarının bir göstergesidir.

Geçtiğimiz Çarşamba, 8 Ocak 2026 tarihinde, dört adet güney beyaz gergedanı, kuzey Uganda'da bulunan Ajai Yaban Hayatı Koruma Alanı'na nakledildi. Bu bireyler, daha önce Ziwa Gergedan Sığınağı'nda yarı esaret altında titizlikle yetiştirilmiş ve popülasyonları artırılmıştı. Uganda Yaban Hayatı Otoritesi (UWA), transferin başarılı geçtiğini ve hayvanların sağlık durumlarının iyi olduğunu resmi olarak teyit etti. UWA İcra Direktörü Dr. James Musinguzi, gergedanların geri dönüşünü ulusal bir gurur anı olarak nitelendirerek, Uganda'nın doğal mirasının hayati bir parçasının restore edildiğini belirtti.

UWA'nın ileriye dönük planları, önümüzdeki aylarda toplamda 20 beyaz gergedanı Ajai'ye ulaştırmayı hedefliyor. İlk grubun başarılı bir şekilde izlenmesi ve yeni ortamlarına adaptasyonunun ardından, ikinci aşamada 16 ek gergedanın daha bölgeye getirilmesi planlanıyor. Bu kademeli yaklaşım, hem hayvanların güvenliğini hem de yeni yaşam alanlarındaki adaptasyon sürecini maksimize etmeyi amaçlamaktadır. Ajai Yaban Hayatı Koruma Alanı, bu misyon için güçlendirilmiş güvenlik protokolleri, yeterli su kaynakları ve uygun otlak alanları ile kapsamlı bir şekilde hazırlandı.

Yeniden yerleştirilen alt tür, yerli kuzey beyaz gergedanının işlevsel olarak nesli tükenmiş olması nedeniyle güney beyaz gergedanıdır. Bu yeniden tanıtım başarısı, Ziwa Sığınağı'nda yıllardır süren yoğun çalışmaların bir ürünüdür; sığınaktaki popülasyon, başlangıçtaki altı kurucu hayvandan, sıkı üreme ve güvenlik programları sayesinde 2025 sonu itibarıyla 49'a yükselmişti. Ziwa'daki bu başarı, kaçak avcılıkla mücadeledeki kararlılığı da yansıtmaktadır; zira gergedan boynuzunun yüksek piyasa değeri nedeniyle avcıların hedefi olmaya devam etmektedir. Bu tehditlere karşı koymak amacıyla, Ziwa'daki tüm gergedanlar 24 saat silahlı koruma altında otlamaktadır.

Bu yeniden yerleştirme, kıta genelinde süren daha büyük bir koruma çabasının parçası olarak değerlendirilmelidir. Kuzey beyaz gergedanlarının ise sadece iki dişi (Fatu ve Najin) esaret altında hayatta kalmış olup, son erkek birey Sudan 2018'de Kenya'da ölmüştür. Güney Afrika'da 2007'de vahşi doğada 16.255 güney beyaz gergedanı bulunmaktaydı. Uganda'nın bu adımı, nesli tehlike altındaki türlerin geri kazanımı için umut verici bir emsal teşkil etmektedir.