Sfyria'nın Korunması: Yunanistan'ın Antia Köyünün Eşsiz Islık Dili

Dil bilimciler, Ege Denizi'ndeki küçük bir ada olan Evia'da yer alan Antia köyünde kullanılan nadir ıslık dili Sfyria'yı yaşatmak için yoğun çaba sarf ediyorlar. Bu iletişim biçimi, modern Yunanca'nın seslerini taklit eden ıslıklara dayanıyor ve şu anda bu yerleşim yerinde sadece birkaç yaşlı sakin tarafından aktif olarak sürdürülüyor. Sfyria'nın akustik yapısı sayesinde, mesajlar normal insan konuşmasının erişebileceği mesafeyi önemli ölçüde aşarak 4 kilometreye kadar ulaştırılabilir.

Sfyria'daki her ses, Yunan alfabesindeki bir harfe karşılık gelir; bu seslerin sıralanışı kelimeleri ve anlamlı ifadeleri oluşturur. Dil bilimci Dimitris Çengkes, Sfyria'yı, her bir unsurun belirli bir ton kalıbına dönüştürüldüğü Yunancanın ıslıkla yapılmış bir transkripsiyonu olarak tanımlıyor. Tarihsel olarak bu sistem, Antia'nın çobanları ve çiftçileri arasında yüzyıllardır aktarıldı, bu da onun tarımsal yaşam biçimiyle olan derin bağını gösteriyor. Dilin kesin kökenleri bilimsel tartışmaların odağında olmaya devam etse de, kökeninin 2500 yılı aşkın bir geçmişe dayanan antik Yunanca ve müzikal ifade biçimleriyle ilişkilendirildiğine dair teoriler mevcut.

PBS NewsHour'un haberlerinde dile getirilen bir hipotez, Sfyria dilinin MÖ 480'de Salamis Savaşı'nda yenilgiye uğrayıp Evia kıyılarına sürüklenen ve gizli iletişim için bu dili kullanan Persler tarafından yaratılmış olabileceğini öne sürüyor. Dünya çapında Sfyria'ya olan ilgi, 1969'da Antia yakınlarındaki dağlarda meydana gelen bir uçak kazasının ardından arttı. Kurtarma ekipleri, çobanlarla mesaj alışverişinde bu dilin kullanıldığına tanık oldular. Tartışılmaz kültürel değerine rağmen, köyün yaşlanan nüfusu ve azalan konuşmacı sayısı nedeniyle dil ciddi bir yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.

Yaklaşık 37 kişinin yaşadığı tahmin edilen Antia köyünde, Sfyria'yı akıcı bir şekilde 'ıslıkla' konuşabilen kişi sayısının altıyı geçmediği belirtiliyor. Ek olarak, yaklaşık 25 yaşlı sakinin diş protezleri kullanmaları nedeniyle ıslık seslerini doğru bir şekilde çıkarırken zorlandıkları ifade ediliyor. Bu dilin korunması yolunda önemli bir adım olarak, Sfyria 2019 yılında Yunanistan Ulusal Maddi Olmayan Kültürel Miras Kaydı'na dahil edildi.

Antia Kültürel Derneği Başkanı Panayotis Tsanvaris, bu dilbilimsel olguyu genç nesillere tanıtmak amacıyla Yunanistan genelindeki okulları ziyaret ederek Sfyria'yı aktif olarak tanıtıyor. Köyün izolasyonunun dilin korunmasına nasıl katkıda bulunduğunu gösteren somut veriler mevcut: yollar, su ve elektrik ancak otuz yıl önce köye ulaşmış; köy merkezindeki ilk telefon ise ancak 1997 yılında kurulmuş. Kanarya Adaları'ndaki Silbo Gomero ıslık dilinin 2009'da UNESCO tarafından maddi olmayan kültürel miras ilan edilmesi ve İspanyolcaya uyarlanmasıyla karşılaştırıldığında, Sfyria'nın yalnızca Yunancanın ıslıkla yapılmış bir transkripsiyonu olması onu benzersiz kılmaktadır.