Chiny znoszą cła dla 53 państw afrykańskich: Nowa era handlu od maja 2026 roku

Chińska Republika Ludowa oficjalnie ogłosiła przełomową i dalekosiężną decyzję dotyczącą wprowadzenia reżimu całkowitego zerowania ceł importowych na towary pochodzące z 53 państw afrykańskich, które utrzymują stabilne stosunki dyplomatyczne z Pekinem. Ta strategiczna deklaracja została wygłoszona przez Przewodniczącego ChRL, Xi Jinpinga, w dniu 14 lutego 2026 roku podczas jego wizyty w Addis Abebie, gdzie uczestniczył w obradach 39. dorocznego szczytu Unii Afrykańskiej (UA). Zgodnie z harmonogramem przedstawionym przez chińskie władze, pełne wdrożenie tego preferencyjnego systemu handlowego zaplanowano na 1 maja 2026 roku, co ma stanowić kamień milowy w zacieśnianiu więzi gospodarczych między drugą co do wielkości gospodarką świata a dynamicznie rozwijającym się kontynentem afrykańskim.

Nowa inicjatywa stanowi znaczące rozszerzenie i ewolucję już funkcjonującego systemu ulg podatkowych, w ramach którego od grudnia 2024 roku 33 najsłabiej rozwinięte kraje Afryki (LDC) cieszyły się bezcłowym dostępem do ogromnego rynku chińskiego. Głównym celem tego posunięcia jest radykalne stymulowanie afrykańskiego eksportu do Chin, co wpisuje się w szerszą strategię budowania i umacniania wszechstronnego partnerstwa strategicznego między Pekinem a państwami kontynentu. Aby zapewnić realną skuteczność tych działań, chińska administracja zobowiązała się również do optymalizacji funkcjonowania tzw. "zielonych kanałów" oraz do znaczącego uproszczenia skomplikowanych procedur importowych. Wspomniane uproszczenia mają dotyczyć nie tylko kwestii taryfowych, ale również rygorystycznych norm sanitarnych i fitosanitarnych, które dotychczas stanowiły barierę dla wielu afrykańskich eksporterów żywności.

Podczas swojego wystąpienia Xi Jinping potwierdził również silne dążenie Chin do zintensyfikowania procesu negocjacyjnego w sprawie zawarcia umowy o wszechstronnym partnerstwie gospodarczym. Takie porozumienie ma na celu nie tylko redukcję barier taryfowych, ale przede wszystkim ułatwienie dostępu do chińskiego rynku towarom o wysokiej wartości dodanej, co pozwoli afrykańskim producentom na zwiększenie marż i rozwój lokalnego przemysłu. Decyzja ta jest pozycjonowana przez chińskich dyplomatów jako bezpośrednia i konstruktywna odpowiedź na narastające w skali globalnej trendy protekcjonistyczne. W szczególności wskazuje się na restrykcyjne środki taryfowe wprowadzone przez poprzednią administrację Stanów Zjednoczonych, wobec których Chiny starają się promować model otwartej współpracy handlowej z krajami rozwijającymi się.

Kontekst ekonomiczny tych zmian ukazuje dynamicznie rosnącą, choć wciąż wymagającą korekty, współzależność gospodarczą obu stron. Zgodnie z najnowszymi danymi opublikowanymi przez Główny Urząd Celny ChRL, całkowity wolumen wymiany handlowej między Chinami a krajami Afryki w całym 2025 roku osiągnął bezprecedensowy poziom 348,05 miliarda dolarów amerykańskich. Stanowi to wzrost o 17,7% w porównaniu z wynikami odnotowanymi w 2024 roku, kiedy to obroty handlowe wynosiły 295,56 miliarda dolarów (co z kolei było wynikiem o 4,8% wyższym niż rok wcześniej). Mimo tych imponujących liczb, statystyki za 2025 rok ujawniają wyraźny dysbalans strukturalny: chiński eksport na kontynent afrykański wzrósł o 25,8%, osiągając wartość 225,03 miliarda dolarów, podczas gdy import produktów z Afryki do Chin wzrósł jedynie o 5,4%, osiągając poziom 123,02 miliarda dolarów. Warto zauważyć, że dynamika wzrostu chińskiego eksportu była niemal pięciokrotnie wyższa niż dynamika wzrostu importu, co podkreśla potrzebę mechanizmów równoważących.

W gronie 53 państw-beneficjentów, o których mowa w kontekście nowej polityki celnej, znajduje się między innymi Królestwo Maroka, co podkreśla jego strategiczne znaczenie w relacjach z Pekinem. Warto jednak zwrócić uwagę na istotny wyjątek: na liście odbiorców ulg nie znalazło się Królestwo Eswatini (dawniej znane jako Suazi). Wykluczenie to jest bezpośrednim następstwem utrzymywania przez to państwo oficjalnych relacji dyplomatycznych z Tajwanem, którego państwowości Pekin kategorycznie nie uznaje. Sytuacja ta dobitnie ilustruje polityczne uwarunkowania chińskich preferencji ekonomicznych, gdzie dostęp do korzyści handlowych jest nierozerwalnie związany z przestrzeganiem priorytetów dyplomatycznych Chin na arenie międzynarodowej.

Eksperci z renomowanych instytucji, takich jak Afrykański Bank Eksportowo-Importowy (Afreximbank), podkreślają, że aby w pełni skonsumować owoce tej inicjatywy, państwa afrykańskie muszą podjąć zdecydowane kroki w kierunku reform wewnętrznych. Sama liberalizacja handlu ze strony Chin nie wystarczy, jeśli nie pójdą za nią zmiany w infrastrukturze i logistyce. Do kluczowych obszarów wymagających poprawy należą:

• Rozbudowa nowoczesnej infrastruktury transportowej i magazynowej w celu usprawnienia dostaw.
• Inwestycje w rozwój regionalnych łańcuchów tworzenia wartości, co pozwoli na eksport gotowych produktów zamiast surowców.
• Wzmocnienie systemów kontroli jakości, aby spełniać rygorystyczne normy obowiązujące na rynku chińskim.

Ostateczne powodzenie tej ambitnej inicjatywy będzie w dużej mierze zależało od zdolności afrykańskich gospodarek do głębokiej transformacji swojego potencjału produkcyjnego. Kluczowe jest przejście od tradycyjnej roli dostawcy surowców naturalnych do pozycji nowoczesnego eksportera zaawansowanych towarów przemysłowych o wysokiej wartości, co pozwoli na realne zniwelowanie deficytu handlowego w relacjach z Chinami.