Çin, 1 Mayıs 2026 İtibarıyla 53 Afrika Ülkesi İçin Gümrük Vergilerini Sıfırlıyor

Çin Halk Cumhuriyeti, Pekin yönetimi ile diplomatik ilişkilerini sürdüren 53 Afrika ülkesinden ithal edilecek ürünlerde gümrük vergilerini tamamen kaldırma kararı aldığını resmen duyurdu. Bu stratejik hamle, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping tarafından 14 Şubat 2026 tarihinde Addis Ababa'da gerçekleştirilen 39. yıllık Afrika Birliği (AB) Zirvesi marjında kamuoyuna açıklandı. Belirlenen yeni ticaret rejiminin ve gümrük muafiyetlerinin 1 Mayıs 2026 tarihinden itibaren tam kapasiteyle yürürlüğe girmesi hedefleniyor.

Söz konusu karar, halihazırda uygulanmakta olan vergi teşvik sisteminin kapsamlı bir genişlemesi olarak değerlendiriliyor; nitekim Aralık 2024'ten bu yana 33 en az gelişmiş Afrika ülkesi (LDC) Çin pazarına gümrüksüz erişim imkanından faydalanıyordu. Bu yeni girişim, Afrika'nın Çin'e yönelik ihracat potansiyelini canlandırmayı ve iki taraf arasındaki kapsamlı stratejik ortaklığı daha da derinleştirmeyi amaçlıyor. Bu vizyon doğrultusunda Pekin, lojistik süreçleri hızlandırmak adına "yeşil kanalların" verimliliğini artırmayı ve Afrika menşeli ürünlerin ithalat prosedürlerini basitleştirmeyi de taahhüt etti.

Devlet Başkanı Şi Cinping, Afrika ürünlerinin, özellikle de yüksek katma değerli malların Çin pazarına girişini kolaylaştıracak kapsamlı bir ekonomik ortaklık anlaşmasına yönelik müzakerelerin hızlandırılacağını teyit etti. Bu politika değişikliği, küresel ticarette artan korumacılık eğilimlerine ve özellikle önceki ABD yönetiminin uygulamaya koyduğu gümrük tarifelerine karşı stratejik bir hamle olarak konumlandırılıyor. Çin, bu adımla serbest ticaretin savunuculuğunu üstlenirken Afrika kıtasıyla olan ekonomik bağlarını yeni bir seviyeye taşımayı planlıyor.

Mevcut ekonomik veriler, taraflar arasındaki ticari bağımlılığın giderek arttığını kanıtlıyor. Çin Genel Gümrük İdaresi tarafından paylaşılan verilere göre, 2025 yılı sonunda Çin ile Afrika arasındaki toplam ticaret hacmi, 2024 yılına oranla %17,7'lik bir artış göstererek 348,05 milyar ABD doları seviyesine ulaştı. Ancak ticaretin yapısında belirgin bir dengesizlik göze çarpıyor: 2025'te Çin'in Afrika'ya ihracatı %25,8 artarak 225,03 milyar dolara yükselirken, Afrika'nın Çin'e ihracatı yalnızca %5,4 artışla 123,02 milyar dolarda kaldı. Karşılaştırma yapmak gerekirse, 2024 yılındaki toplam ticaret hacmi 295,56 milyar dolar olarak kaydedilmiş ve bu rakam bir önceki yıla göre %4,8'lik bir büyümeyi temsil etmişti.

Gümrük muafiyetinden yararlanacak 53 ülke arasında Fas Krallığı gibi önemli bölgesel aktörler de bulunuyor. Öte yandan, Tayvan'ı diplomatik olarak tanımaya devam eden Esvatini Krallığı (eski adıyla Svaziland), Pekin'in "Tek Çin" politikasını kabul etmediği için bu avantajlı listenin dışında bırakıldı. Bu durum, Çin'in sunduğu ekonomik imtiyazların diplomatik sadakat ve siyasi tercihlerle ne kadar yakından ilişkili olduğunu bir kez daha teyit etmiş oldu.

Afrika İhracat-İthalat Bankası (Afreximbank) gibi önde gelen analiz kuruluşları, bu tür gümrük muafiyetlerinin gerçek bir ekonomik kalkınmaya dönüşebilmesi için Afrika ülkelerinin köklü yapısal reformlara imza atması gerektiğini savunuyor. Özellikle lojistik altyapının modernize edilmesi ve bölgesel değer zincirlerinin güçlendirilmesi, bu sürecin başarısı için elzem görülüyor. Girişimin nihai başarısı, Afrika ekonomilerinin sadece hammadde tedarikçisi olmaktan çıkıp, pazara erişim avantajını yüksek değerli sanayi ürünleri ihracatına dönüştürebilme yeteneğine bağlı olacaktır.