Sekretarz Generalny ONZ Ostrzega Przed Kryzysem Płynności Z Powodu Niezapłaconych Składek

Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych, António Guterres, wystosował 28 stycznia 2026 roku pilne pismo do państw członkowskich, sygnalizując ryzyko załamania finansowego w strukturach ONZ z powodu masowo nieuregulowanych składek członkowskich. Komunikat, upubliczniony w piątek 30 stycznia 2026 roku, wskazuje na pogłębiający się kryzys płynności. Guterres zaznaczył, że bez radykalnej poprawy w ściąganiu należności, organizacja może nie być w stanie w pełni zrealizować budżetu na rok 2026, a rezerwy gotówkowe mogą wyczerpać się już w lipcu 2026 roku. Sytuacja ta wymusza postawienie ultimatum: państwa muszą w pełni i terminowo uregulować swoje zobowiązania, lub konieczna będzie fundamentalna rewizja obowiązujących reguł budżetowych ONZ.

Sytuacja finansowa jest alarmująca, co potwierdzają dane: na koniec 2025 roku łączna kwota zaległych składek osiągnęła 1,568 miliarda dolarów, przy czym zebrano zaledwie 76,7% należności. Budżet ONZ na rok 2026 został już wcześniej zredukowany o 7% do poziomu 3,45 miliarda dolarów, co odzwierciedla wcześniejsze problemy z płynnością. W kontekście tych niedoborów, Guterres podkreślił, że zasady finansowe zmuszają organizację do zwrotu środków przeznaczonych na programy, które nie mogły być zrealizowane z powodu braku faktycznych wpłat, co określił jako „kofkowską sytuację”.

Centralnym punktem kryzysu pozostaje postawa Stanów Zjednoczonych, największego płatnika, odpowiadającego za 22% budżetu podstawowego, ustępując jedynie Chinom z 20%. Administracja pod przywództwem Donalda Trumpa ograniczyła dobrowolne finansowanie agencji ONZ i odmówiła regulowania obowiązkowych płatności na rzecz budżetu regularnego oraz operacji pokojowych. Według doniesień, obecny dług USA wobec budżetu regularnego wynosi około 2,2 miliarda dolarów, do czego dochodzi niemal 1,88 miliarda dolarów za aktywne misje pokojowe oraz 528 milionów dolarów za zakończone operacje. W liście Guterres wspomniał o „oficjalnie ogłoszonych decyzjach o nieuznawaniu ustalonych składek”, które stanowią znaczącą część budżetu regularnego, choć nie wymienił konkretnych państw poza kontekstem USA.

Kontrast w wypełnianiu zobowiązań jest widoczny: podczas gdy Chiny konsekwentnie regulują swoje należności, Rosja, która znalazła się wśród 48 krajów niepłacących w pełni do końca 2025 roku, ostatecznie wniosła 71 milionów dolarów do budżetu regularnego. W tle tych wydarzeń, amerykańska Strategia Obrony Narodowej nadal podkreśla rolę Chin jako kluczowego wyzwania strategicznego dla Waszyngtonu. W kontekście politycznym wspomniano o alternatywnej inicjatywie prezydenta Donalda Trumpa, „Radzie Pokoju”, koncepcja której pojawiła się we wrześniu 2025 roku, postrzeganej jako próba stworzenia organu podważającego fundamenty obecnego porządku międzynarodowego.

Sytuacja ta ma bezpośrednie implikacje dla operacji humanitarnych i rozwojowych, które odczuwają skutki cięć budżetowych. Wcześniej ONZ przewidywała redukcję około 577 milionów dolarów z budżetu podstawowego na rok 2026, co mogło oznaczać zwolnienie tysięcy pracowników i ograniczenie działań poza misjami pokojowymi. Według stanu na 29 stycznia 2026 roku, zaledwie 36 państw członkowskich uregulowało swoje zobowiązania budżetowe w całości, co Reuters określił jako najostrzejsze ostrzeżenie Guterresa dotyczące kryzysu płynności. W obliczu tego impasu, dyskusja przenosi się na konieczność reformy, która musiałaby uwzględnić większą odpowiedzialność dla państw o największych gospodarkach.