VN-Secretaris-Generaal Waarschuwt voor Financiële Crisis door Achterstallige Contributies

De Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties, António Guterres, heeft in een scherpe missive aan de lidstaten gewaarschuwd voor een dreigende financiële crisis binnen de organisatie. De brief, publiek gemaakt op vrijdag 30 januari 2026, schetst een beeld van een organisatie die door structurele nalatigheid in het nakomen van financiële verplichtingen op de rand van de afgrond balanceert. Guterres benadrukte dat de huidige koers onhoudbaar is en dat zonder een radicale verbetering in de inning van de verschuldigde bijdragen, de VN mogelijk haar begroting voor 2026 niet volledig kan uitvoeren, met een kritieke uitputting van de kasreserves tegen juli 2026 als gevolg.

De kern van de liquiditeitsproblematiek ligt in de aanhoudende achterstallige betalingen van lidstaten. Tegen het einde van 2025 bereikte het totale bedrag aan achterstallige bijdragen een recordhoogte van $1,568 miljard, waarbij slechts 76,7% van de totale som was geïnd. Een analyse toonde aan dat 48 landen hun reguliere begrotingsbijdragen niet volledig hadden betaald vijf weken voor het einde van 2025, waaronder zowel de Verenigde Staten als Rusland. De situatie wordt verergerd door een begrotingsregel die de VN dwingt ongebruikt geld terug te storten, zelfs als de beloofde fondsen nooit zijn ontvangen; alleen al in januari 2026 betroffen terugbetalingen ongeveer 190 miljoen euro.

De Verenigde Staten worden specifiek genoemd als een entiteit die haar verplichtingen ontloopt. De VS is verantwoordelijk voor 22% van het hoofd-budget, tegenover 20% voor China, dat zijn verplichtingen wel nakomt. De Amerikaanse schuld aan de reguliere begroting bedraagt momenteel circa $2,2 miljard, en Washington weigert ook verplichte betalingen voor zowel actieve ($1,88 miljard) als voltooide ($528 miljoen) vredesoperaties te voldoen. Dit patroon van teruggeschroefde steun, ondanks dat het budget voor 2026 al met 7% was verlaagd naar $3,45 miljard, plaatst de organisatie in een precaire toestand die de effectiviteit van haar wereldwijde mandaat ernstig in gevaar brengt.

De financiële druk valt samen met een politieke ontwikkeling. In januari 2026 introduceerde de Amerikaanse president Donald Trump de 'Raad voor Vrede' (Board of Peace), waarvan hij zelf het voorzitterschap bekleedt. Critici zien dit orgaan, dat zich onder andere richt op de wederopbouw van Gaza, als een poging om de VN te ondermijnen of te vervangen, wat wijst op een mogelijke fragmentatie van de internationale samenwerking. Guterres stelt de lidstaten een ultimatum: ofwel de verplichtingen worden tijdig en volledig voldaan, of de fundamentele financiële regels van de organisatie moeten herzien worden. Per 29 januari 2026 hadden slechts 36 van de lidstaten hun reguliere begrotingsbijdragen volledig voldaan, wat de urgentie van de situatie onderstreept voor de kernfuncties van de VN, zoals vredeshandhaving en humanitaire hulp.