Sąd federalny uznaje ograniczenia Pentagonu wobec dziennikarzy za niezgodne z konstytucją

W piątek, 20 marca 2026 roku, sędzia federalny Paul Friedman, orzekający w Waszyngtonie (Dystrykt Kolumbii), wydał przełomowe orzeczenie, w którym uznał za niekonstytucyjne kluczowe elementy polityki Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych. Przepisy te w sposób drastyczny ograniczały dostęp przedstawicieli mediów do struktur resortu, co wywołało szeroki sprzeciw w środowisku dziennikarskim. Wyrok ten stanowi zwieńczenie intensywnego postępowania sądowego zainicjowanego przez redakcję dziennika „The New York Times”, która zdecydowała się zaskarżyć restrykcyjne reguły wprowadzone w październiku 2025 roku przez ówczesnego sekretarza obrony, Pete’a Hegsetha.

Sędzia Friedman, który na swoje stanowisko został powołany jeszcze przez prezydenta Billa Clintona, w uzasadnieniu wyroku wskazał, że wdrożona przez Pentagon polityka narusza fundamentalne gwarancje zawarte w Pierwszej i Piątej Poprawce do Konstytucji USA. Dotyczą one przede wszystkim wolności słowa oraz prawa do rzetelnego procesu prawnego. Osią sporu był wymóg nakładany na akredytowanych korespondentów, zobowiązujący ich do podpisywania specjalnych porozumień. Na ich mocy dziennikarze musieli uzyskiwać uprzednią zgodę Departamentu na publikację jakichkolwiek materiałów powiązanych z resortem, nawet jeśli informacje te nie posiadały statusu niejawnego.

W swoim liczącym 40 stron uzasadnieniu sędzia federalny kategorycznie odrzucił argumentację rządu, która próbowała przedstawić dostęp do Pentagonu jako „przywilej”, a nie prawo wynikające z konstytucji. Sąd unieważnił przepisy sugerujące, że reporterzy poszukujący informacji bez oficjalnej autoryzacji mogą być traktowani jako zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Friedman podkreślił, że stosowanie niejasnych i wieloznacznych sformułowań w regulaminach stwarzało niebezpieczny precedens, pozwalający urzędnikom na arbitralne „odfiltrowywanie” dziennikarzy postrzeganych jako niechętni administracji.

Wyrok ten nabiera szczególnego znaczenia w kontekście obecnej sytuacji geopolitycznej, w jakiej znajdują się Stany Zjednoczone. Sędzia Friedman zaznaczył, że szeroki dostęp opinii publicznej do różnorodnych punktów widzenia na działania rządu federalnego jest obecnie „ważniejszy niż kiedykolwiek”. Odniósł się przy tym bezpośrednio do niedawnej interwencji militarnej USA w Wenezueli oraz trwającego konfliktu zbrojnego z Iranem. W takich okolicznościach, zdaniem sądu, transparentność działań państwa i możliwość ich niezależnej weryfikacji przez media stanowią fundament demokratycznego państwa prawa.

Po wprowadzeniu restrykcji jesienią 2025 roku, wiele prestiżowych organizacji medialnych, w tym agencje Associated Press oraz Reuters, odmówiło podpisania narzuconych warunków. Skutkowało to natychmiastowym odebraniem ich przedstawicielom stałych przepustek do gmachu Pentagonu. W rezultacie korpus prasowy przy Departamencie Obrony został w dużej mierze zdominowany przez redakcje o profilu konserwatywnym, które zgodziły się na współpracę na nowych zasadach. Eksperci wskazują, że była to najbardziej radykalna zmiana w dostępie do informacji publicznej od czasów prezydentury Dwighta Eisenhowera.

W ramach wydanego orzeczenia sąd nakazał niezwłoczne wprowadzenie stałego zakazu stosowania spornych przepisów oraz nakazał natychmiastowe przywrócenie akredytacji dla dziennikarzy „The New York Times”. Charlie Stadtlander, rzecznik prasowy gazety, skomentował werdykt jako potwierdzenie niezbywalnego prawa wolnej prasy do kontrolowania działań rządu w imieniu amerykańskiego społeczeństwa. Z kolei Departament Obrony wyraził głębokie niezadowolenie z decyzji sądu. Główny rzecznik Pentagonu, Sean Parnell, zapowiedział, że resort niezwłocznie złoży apelację, podtrzymując stanowisko, iż wprowadzone ograniczenia były niezbędne dla ochrony żywotnych interesów bezpieczeństwa narodowego.

Cały ten spór prawny, który rozpoczął się od pozwu złożonego w grudniu 2025 roku przez „The New York Times” oraz reportera Juliana Barnesa, odzwierciedla głębokie podziały w USA dotyczące równowagi między bezpieczeństwem państwa a wolnością słowa. Sąd w praktyce zablokował próbę zastąpienia jasnych procedur prawnych systemem uznaniowego zatwierdzania treści przez urzędników, co mogłoby prowadzić do selektywnego nacisku na media. Choć pewne techniczne restrykcje dotyczące poruszania się dziennikarzy po terenie Pentagonu nadal obowiązują, kluczowy mechanizm kontroli nad treścią publikacji został skutecznie wyeliminowany.