Obserwatorium Rubina rejestruje asteroidę 2025 MN45 o rekordowej prędkości obrotu

W początkowej fazie uruchamiania Obserwatorium im. Very K. Rubin odnotowano wydarzenie astronomiczne o kluczowym znaczeniu dla zrozumienia spójności strukturalnej małych ciał Układu Słonecznego. Mowa o wykryciu obiektu 2025 MN45, który obraca się szybciej niż jakikolwiek inny znany obiekt o średnicy przekraczającej 500 metrów. To doniosłe odkrycie, bazujące na danych z kamery Legacy Survey of Space and Time (LSST) finansowanej przez Krajową Fundację Nauki (NSF) oraz Departament Energii USA (DOE), zostało szczegółowo opisane w pierwszym recenzowanym artykule naukowym opartym na danych LSST, opublikowanym w styczniu 2026 roku w periodyku The Astrophysical Journal Letters.

Asteroida 2025 MN45, której szacowana średnica wynosi 710 metrów, dokonuje pełnego obrotu wokół własnej osi w zaledwie 1,88 minuty, co przekłada się na 113 sekund. Dane, które posłużyły do tej analizy, zebrano podczas kampanii „First Look” Obserwatorium Rubina. Obejmowała ona około dziesięciu godzin obserwacji rozłożonych na przestrzeni siedmiu nocy w kwietniu i maju 2025 roku. Ten fakt doskonale ilustruje wysoką wydajność kamery LSST, która jest największym cyfrowym aparatem fotograficznym na świecie, zdolnym do wykonywania zdjęć co 40 sekund, a jednocześnie potwierdza słuszność poczynionych w tę technologię inwestycji.

W ramach tej wstępnej analizy zespół badawczy zidentyfikował również 19 innych szybko rotujących asteroid o średnicy powyżej 90 metrów. Większość z nich znajduje się w obrębie głównego pasa asteroid. Wśród innych intrygujących znalezisk w tej próbce wyróżniają się 2025 MJ71, którego okres obrotu wynosi 1,9 minuty, oraz 2025 MK41, obracający się co 3,8 minuty. Kierownictwo nad badaniami sprawowała doktor Sarah Greenstreet, astronom związana z Narodowym Laboratorium Astronomii Optycznej i Podczerwonej (NSF NOIRLab) oraz adiunkt na Uniwersytecie Waszyngtońskim.

Doktor Greenstreet zaznaczyła, że tak ekstremalna prędkość obrotu dla obiektu tej wielkości wymusza istnienie wyjątkowej wewnętrznej wytrzymałości. Oszacowała, że aby 2025 MN45 zachował swoją integralność pod wpływem sił odśrodkowych, jego materiał musi wykazywać spójność porównywalną do litej skały, co odpowiada sile około 9 megapaskali (MPa). To odkrycie rzuca cień na powszechnie przyjęty model, według którego większość asteroid to kruche „stosy gruzu”. W głównym pasie asteroid obiekty o średnicy przekraczającej 150 metrów zazwyczaj powinny obracać się wolniej niż co 2,2 godziny, aby uniknąć dezintegracji pod wpływem sił odśrodkowych – zjawisko to określane jest mianem bariery rotacyjnej.

Kluczowe pytanie, jakie stawia 2025 MN45, dotyczy mechanizmu, dzięki któremu tak duży obiekt z głównego pasa może obracać się z taką prędkością bez rozpadu. Fakt, że asteroida przekracza ten próg z dużą nadwyżką, sugeruje jej monolityczną budowę. Naukowcy spekulują, że ta zawrotna prędkość mogła być wynikiem potężnej, niedawnej kolizji, albo też obiekt jest zróżnicowanym fragmentem starszego ciała Układu Słonecznego. Aaron Rudman z Narodowego Laboratorium Przyspieszaczy SLAC podkreślił, że to odkrycie jest zwiastunem nadchodzącej, głównej misji obserwatorium.

Obserwatorium im. Very K. Rubin, nazwane na cześć astronomki Very Rubin, przygotowuje się do oficjalnego rozpoczęcia swojego dziesięcioletniego Przeglądu Ewolucji Wszechświata (LSST) w pierwszej połowie 2026 roku. LSST będzie wielokrotnie skanować południowe nocne niebo przez całą dekadę, tworząc niezwykle szeroki i wysokiej rozdzielczości zapis Wszechświata w formie poklatkowej. Nie tylko potwierdza to potencjał obserwatorium w zakresie wykrywania obiektów, o których naukowcy dotąd nie mieli pojęcia, ale również natychmiast dostarcza cennych danych na temat właściwości fizycznych asteroid, takich jak ich skład i ewolucja, które były wcześniej nieosiągalne dla tak dużych obiektów w głównym pasie. Lokalizacja 2025 MN45 w głównym pasie asteroid jest uznawana za nietypową, gdyż większość wcześniej obserwowanych szybko rotujących obiektów znajdowała się wśród ciał bliskich Ziemi.