Kometa długookresowa C/2025 R3 (Pan-STARRS) zbliża się do peryhelium

Kometa długookresowa C/2025 R3 (Pan-STARRS) przemierza w kwietniu 2026 roku wewnętrzną część Układu Słonecznego, wykazując wyraźną aktywność. Obiekt ten porusza się po trajektorii hiperbolicznej i pochodzi z Obłoku Oorta, a według obliczeń przeleci obok Słońca tylko raz, przy czym jego okres orbitalny wynosi około 170 000 lat. Bieżące modele trajektorii sugerują, że obecny przelot może doprowadzić do całkowitego wyrzucenia komety poza granice Układu Słonecznego.

Odkrycia komety dokonano we wrześniu 2025 roku w ramach przeglądu nieba Pan-STARRS przy użyciu 1,8-metrowego teleskopu na wulkanie Haleakala na Hawajach. Punkt najbliższy Słońcu, czyli peryhelium, zaplanowano na 19 kwietnia 2026 roku, kiedy to kometa przejdzie w odległości 0,499 jednostki astronomicznej, co odpowiada około 75 milionom kilometrów. Do 14 kwietnia 2026 roku, pod wpływem ciepła słonecznego, kometa znacznie pojaśniała w wyniku sublimacji gazów i pyłu tworzących komę oraz ogon. W tym okresie obiekt znajdował się w gwiazdozbiorze Pegaza, niedaleko gwiazdy Markab, osiągając jasność obserwowaną w zakresie od +4,5 do +5 magnitudo.

Kluczowe dane astronomiczne wskazują na znaczny potencjał jasności C/2025 R3 (Pan-STARRS). Podstawowa prognoza przewiduje szczytową jasność na poziomie około 3,5 magnitudo po przejściu przez peryhelium, co sprawia, że przy ciemnym niebie może być ona widoczna gołym okiem. Bardziej optymistyczne scenariusze dopuszczają osiągnięcie jasności rzędu +1 lub nawet 0 magnitudo. Obserwacje przeprowadzone 11 kwietnia potwierdziły już widoczność gołym okiem przy jasności 5,1 magnitudo. Największe zbliżenie do Ziemi przewidywane jest na 27 kwietnia 2026 roku.

Dla obserwatorów na półkuli północnej optymalne okno obserwacyjne przypada na okres od 10 do 20 kwietnia, kiedy to obiekt jest widoczny nisko nad wschodnim horyzontem przed wschodem Słońca. Jednak w miarę zbliżania się do Słońca, kometa przesuwa się bliżej niego na sferze niebieskiej, co utrudnia jej dostrzeżenie w narastającym świcie. Astronomowie zalecają korzystanie z lornetek lub niewielkich teleskopów do precyzyjnego śledzenia obiektu, na przykład 17 kwietnia, kiedy przypada nów Księżyca. Po przejściu przez peryhelium w maju 2026 roku uwaga skupi się na półkuli południowej, gdzie kometa będzie lepiej widoczna po zachodzie Słońca.

Znaczenie tego wydarzenia wzrosło w obliczu niedawnego niepowodzenia z innym oczekiwanym obiektem. Zapowiadająca się obiecująco kometa C/2026 A1 (MAPS) przestała istnieć – jej jądro o szacowanej wielkości około 400 metrów rozpadło się całkowicie 4 kwietnia 2026 roku podczas przejścia przez peryhelium w odległości 161 000 km od powierzchni Słońca. Zdarzenie to sprawiło, że C/2025 R3 (Pan-STARRS) stała się głównym celem obserwacji astronomicznych w obecnym sezonie wiosennym. Pierwotnie kometę wykryto w ramach przeglądu Pan-STARRS przy jasności około 20 magnitudo, a obserwacje z 21 marca zarejestrowały już ogon jonowy o długości około jednego stopnia, co potwierdza jej stabilność jako obiektu do badań astronomicznych.