Vera C. Rubin Gözlemevi'nden Rekor Hızda Dönüşe Sahip Asteroit 2025 MN45 Keşfi

Vera C. Rubin Gözlemevi'nin erken işletme aşamasında, Güneş Sistemi'ndeki küçük cisimlerin yapısal bütünlüğünü anlamamız açısından kritik bir astronomik olay kayda geçti: 500 metreden daha büyük çaplı bilinen tüm nesneler arasında en hızlı dönen asteroit olan 2025 MN45'in keşfi. ABD Enerji Bakanlığı (DOE) ve Ulusal Bilim Vakfı'nın (NSF) Uzay ve Zaman Miras Araştırması (LSST) kamerasının verileri kullanılarak yapılan bu bulgu, Ocak 2026'da The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan, LSST kamera verilerine dayanan ilk hakemli bilimsel makalede detaylandırıldı.

Yaklaşık 710 metre çapa sahip olduğu tahmin edilen 2025 MN45 asteroidi, kendi ekseni etrafındaki tam bir turu yalnızca 1,88 dakikada, yani 113 saniyede tamamlıyor. Bu analizin temelini oluşturan veriler, Rubin Gözlemevi'nin Nisan ve Mayıs 2025'teki yedi geceye yayılan yaklaşık on saatlik gözlemi kapsayan 'İlk Bakış' etkinliği sırasında toplandı. Bu durum, dünyanın en büyük dijital fotoğraf makinesi olan ve her 40 saniyede bir görüntü alabilen LSST kamerasının yüksek performansını gözler önüne seriyor ve bu teknolojiye yapılan yatırımın ne denli yerinde olduğunu kanıtlıyor.

Bu ilk analiz kapsamında ekip, 90 metreden büyük 19 adet hızlı dönen asteroit daha tespit etti; bunların büyük bir kısmı ana asteroit kuşağında yer alıyor. Bu örneklemdeki diğer dikkat çekici keşifler arasında 1,9 dakikalık dönüş periyoduna sahip 2025 MJ71 ve 3,8 dakikalık periyoda sahip 2025 MK41 bulunuyor. Araştırmayı, NSF NOIRLab'a bağlı bir astronom ve Washington Üniversitesi'nde doçent olan Doktor Sarah Greenstreet yönetti.

Doktor Greenstreet, bu denli büyük bir cisim için bu aşırı dönüş hızının olağanüstü bir içsel dayanıklılık gerektirdiğini vurguladı. Greenstreet, 2025 MN45'in merkezkaç kuvvetleri altında bütünlüğünü koruyabilmesi için, malzemenin yaklaşık 9 megapaskala (MPa) eşit olan masif kayaçların sağlamlığıyla karşılaştırılabilir bir kohezyon gücüne sahip olması gerektiğini hesapladı. Bu bulgu, çoğu asteroitin kırılgan 'moloz yığınları' olduğu yönündeki yerleşik modelle çelişiyor. Ana asteroit kuşağında, 150 metreden büyük cisimlerin merkezkaç kuvvetlerinin neden olduğu parçalanmayı önlemek için, dönüş bariyeri olarak bilinen durum nedeniyle, genellikle 2,2 saatten daha yavaş dönmesi gerekir.

2025 MN45'in ortaya çıkardığı temel soru, ana asteroit kuşağında böylesine büyük bir cismin parçalanmadan bu kadar hızlı nasıl dönebildiğidir. Cismin bu eşiğin çok üzerinde dönmesi, onun monolitik bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, böylesine yüksek bir hızın güçlü ve yakın zamanda gerçekleşmiş bir çarpışmanın sonucu olabileceğini veya bu cismin Güneş Sistemi'nin daha erken dönemlerine ait farklılaşmış bir parçası olabileceğini öne sürüyorlar. SLAC Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı'ndan Aaron Rudman, bu keşfin gözlemevinin ana misyonunun müjdecisi olduğunu belirtti.

Astrofizikçi Vera Rubin'in adını taşıyan Vera C. Rubin Gözlemevi, 2026 yılının ilk yarısında 10 yıllık Evren Evrimi Araştırması'na (LSST) resmi olarak başlamaya hazırlanıyor. LSST, on yıl boyunca güney gökyüzünü defalarca tarayarak, evrenin süper geniş açılı, ultra yüksek çözünürlüklü bir zaman atlamalı kaydını oluşturacak. Bu durum, gözlemevinin bilim insanlarının varlığından bile haberdar olmadığı cisimleri keşfetme potansiyelini doğrulamakla kalmıyor, aynı zamanda daha önce ana kuşaktaki bu denli büyük cisimler için erişilemeyen bileşim ve evrim gibi asteroitlerin fiziksel özellikleri hakkında değerli verileri derhal sağlıyor. 2025 MN45'in ana asteroit kuşağında bulunması dikkat çekicidir, zira daha önce gözlemlenen hızlı dönen nesnelerin çoğu yakın Dünya nesneleriydi.