Nowy pomiar stałej Hubble’a potwierdza istnienie napięcia, wymuszając rewizję modelu kosmologicznego

W kwietniu 2026 roku międzynarodowe konsorcjum Hubble Distance Network (H0DN) opublikowało na łamach czasopisma „Astronomy & Astrophysics” badanie, w którym osiągnięto bezprecedensową precyzję pomiaru tempa ekspansji lokalnego Wszechświata, co zaostrzyło trwający spór znany jako „napięcie Hubble’a”.

Konsorcjum H0DN, utworzone w następstwie warsztatów w Międzynarodowym Instytucie Nauk Kosmicznych (ISSI) w Bernie w marcu 2025 roku, przedstawiło wartość stałej Hubble’a (H₀) na poziomie 73,50 ± 0,81 km/s/Mpc, co oznacza błąd pomiarowy wynoszący nieco ponad 1%. Jest to obecnie najbardziej precyzyjny pomiar bezpośredni. Wynik ten wyraźnie kontrastuje z przewidywaniami teoretycznymi opartymi na danych dotyczących mikrofalowego promieniowania tła (CMB) z wczesnego Wszechświata, które oscylują w granicach 67–68 km/s/Mpc. Rozbieżność między tymi dwoma zestawami danych sięga od 5 do 7 odchyleń standardowych, co ze statystycznego punktu widzenia wyklucza możliwość wyjaśnienia tego napięcia pojedynczym błędem w pomiarach lokalnych.

Zamiast tradycyjnej „kosmicznej drabiny odległości”, w której niepewności pomiarowe mogą kumulować się wzdłuż jednej ścieżki, zespół H0DN wdrożył strukturę matematyczną o nazwie Lokalna Sieć Odległości. Sieć ta integruje wiele niezależnych i pokrywających się wskaźników odległości, w tym cefeidy, supernowe typu Ia, gwiazdy z gałęzi czerwonych olbrzymów (TRGB) oraz mazery, wykorzystując pełne ważenie kowariancyjne dla przejrzystej oceny wewnętrznej spójności całego układu. Członkowie konsorcjum, w tym John Blakeslee z NSF NOIRLab, podkreślają, że jeśli owo napięcie jest rzeczywiste, może ono wskazywać na istnienie nowej fizyki wykraczającej poza standardowy model kosmologiczny Lambda-CDM.

Udostępnienie kodu analitycznego oraz danych w formacie otwartym tworzy elastyczny fundament dla przyszłych badań. Astronomowie będą mogli integrować nowe obserwacje z teleskopów nowej generacji, takich jak Obserwatorium im. Very C. Rubin, w celu dalszego doprecyzowania wartości H₀. Naukowcy, w tym profesor Anupam Bhardwaj z IUCAA uczestniczący w pracach H0DN, zaznaczają, że przyszłe dane pomogą rozstrzygnąć, czy rozbieżność ta zostanie wyjaśniona, czy też nadal będzie wskazywać na konieczność zrewidowania naszego rozumienia ciemnej energii lub praw grawitacji w skalach kosmologicznych.