Szwajcarzy Odrzucili Propozycje Obowiązkowej Służby Obywatelskiej i Wysokiego Podatku Od Spadków

Szwajcarski elektorat w niedzielę 30 listopada 2025 roku zdecydowanie odrzucił dwie kluczowe inicjatywy narodowe dotyczące obowiązków obywatelskich oraz redystrybucji majątku. Pierwsza propozycja, „Za Zaangażowaną Szwajcarią (Inicjatywa Służby Obywatelskiej)”, zakładała wprowadzenie obowiązkowej służby dla kobiet i mężczyzn, którą można było odbyć w armii, ochronie cywilnej lub w równoważnej służbie milicyjnej w sektorach edukacji, zdrowia lub usług społecznych.

Druga inicjatywa, forsowana przez Młodzież Socjalistów (Juso) pod hasłem „Za Polityką Klimatyczną Społeczną – Sprawiedliwie Finansowaną Podatkami (Inicjatywa na rzecz Przyszłości)”, dążyła do ustanowienia nowego federalnego podatku w wysokości 50% od spadków i darowizn przekraczających próg 50 milionów franków szwajcarskich, a dochody miały być przeznaczone na ochronę klimatu.

Wyniki głosowania ujawniły głęboki sprzeciw wobec proponowanych zmian strukturalnych. Inicjatywa dotycząca służby obywatelskiej została odrzucona z poparciem wynoszącym 84,15 procent, co plasuje ją jako drugą najsilniej odrzuconą inicjatywę ludową w ciągu ostatnich dwudziestu pięciu lat. Jednocześnie, inicjatywa podatkowa Juso spotkała się z odrzuceniem na poziomie 78,3 procent, zajmując szóste miejsce w rankingu najbardziej jednoznacznie odrzuconych propozycji w tym samym okresie.

Rząd federalny sprzeciwiał się wprowadzeniu służby obywatelskiej, argumentując to niedoborami kadrowymi na rynku pracy oraz wysokimi kosztami finansowania takiego przedsięwzięcia. Kwestia podatku spadkowego uwydatniła istotne różnice w podejściu do fiskalności, ponieważ obecnie opodatkowanie spadków i darowizn pozostaje w gestii kantonów i gmin, a w wielu z nich zstępni są zwolnieni z tego obciążenia. Szacuje się, że proponowany podatek dotyczyłby bardzo wąskiej elity finansowej, obejmującej około 2 500 podatników w całej Szwajcarii posiadających majątek przekraczający 50 milionów franków szwajcarskich.

Reakcje polityczne po ogłoszeniu wyników odzwierciedlały podziały ideologiczne. Partie burżuazyjne, w tym sojusz Sicherheit Schweiz (Bezpieczna Szwajcaria), uznały temat podatku spadkowego za zamknięty po jednoznacznym wyniku referendum. Ugrupowania popierające inicjatywę, jak Zieloni, zapowiedziały złożenie w Parlamencie wniosku o wprowadzenie „bardziej umiarkowanego podatku spadkowego”. Ponadto, sojusz Sicherheit Schweiz zażądał natychmiastowych działań mających na celu wzmocnienie armii szwajcarskiej w następstwie odrzucenia propozycji służby obywatelskiej.

Odrzucenie obu propozycji świadczy o silnym mandacie elektoratu przeciwko znaczącym interwencjom federalnym w sferze społecznej i fiskalnej. Wyjątkowo wysoki wskaźnik odrzucenia propozycji służby obywatelskiej wskazuje na powszechny sprzeciw, prawdopodobnie motywowany obawami o wpływ na gospodarkę i swobody osobiste. Wyraźny opór wobec radykalnego opodatkowania majątku cementuje obecny szwajcarski model fiskalny oparty na autonomii kantonów, jednocześnie otwierając pole do dyskusji na temat alternatywnych metod wzmacniania sił obronnych kraju.