Zwitserse Kiezers Verwerpen Nationale Dienstplicht en Hoge Erfbelasting

De Zwitserse kiezer heeft op de stembusdag van 30 november 2025 met een duidelijke meerderheid twee ingrijpende nationale initiatieven verworpen. De volksstemming markeerde een afwijzing van zowel een voorstel voor een verplichte nationale dienstplicht voor mannen en vrouwen als een plan voor een progressieve federale erfbelasting van 50% op vermogens boven de 50 miljoen Zwitserse Frank.

De afwijzing van het 'Voor een Geëngageerd Zwitserland (Burgerdienstinitiatief)' was met 84,15 procent van de stemmen bijzonder krachtig. Dit initiatief beoogde de dienstplicht uit te breiden naar vrouwen, met opties binnen het leger, de civiele bescherming, of equivalenten in onderwijs en sociale diensten. De regering had zich tegen dit voorstel gekeerd vanwege de verwachte personeelstekorten op de arbeidsmarkt en de aanzienlijke financieringslasten die ermee gemoeid waren.

Het tweede initiatief, ingediend door de Jongsocialisten (Juso), streefde naar een 50% federale belasting op erfenissen en schenkingen boven de 50 miljoen Zwitserse Frank, waarbij de opbrengst bestemd was voor klimaatbeschermingsmaatregelen. Dit voorstel, dat deels bedoeld was om de klimaatimpact van de rijkste burgers aan te pakken, werd met 78,3 procent van de stemmen weggestemd. De Juso stelde dat de tien rijkste families gezamenlijk evenveel uitstootten als 90 procent van de Zwitserse bevolking. Momenteel bezitten ongeveer 2.500 belastingbetalers in Zwitserland vermogens die deze drempel van 50 miljoen Frank overschrijden.

De resultaten plaatsen deze twee afwijzingen in een historisch perspectief binnen de recente Zwitserse politiek. Het initiatief voor de burgerdienstplicht werd de op één na krachtigst verworpen volksaanvraag in de afgelopen 25 jaar. Het Juso-initiatief voor de erfbelasting bekleedt de zesde positie op diezelfde ranglijst van duidelijk afgewezen voorstellen. De huidige fiscale structuur in Zwitserland kent de heffing van erfbelasting uitsluitend op kantonaal en gemeentelijk niveau, waarbij directe afstammelingen in veel kantons zelfs volledig zijn vrijgesteld van deze belasting.

De politieke nasleep van de stemming toont een duidelijke scheiding in de reacties. Burgerlijke partijen verklaarden het debat over de erfbelasting hiermee gesloten, wat wijst op een wens om de fiscale stabiliteit te handhaven. De alliantie Sicherheit Schweiz drong na de afwijzing van de dienstplicht aan op concrete maatregelen ter versterking van het leger. Voorstanders van de erfbelasting, waaronder de Groene Partij, hebben aangekondigd een motie in het parlement in te dienen voor een 'meer gematigde erfbelasting', waarmee zij de discussie via de wetgevende weg willen voortzetten.

Het bedrijfsleven, vertegenwoordigd door figuren als Stadler Rail-topman Peter Spuhler, had vooraf gewaarschuwd dat een dergelijke hoge belasting de aantrekkelijkheid van Zwitserland als vestigingsplaats voor vermogende individuen en investeerders zou ondermijnen. De regering deelde deze zorg, stellend dat het land minder aantrekkelijk zou worden voor rijke entiteiten. De afwijzing van beide initiatieven bevestigt een voorkeur van het Stimmvolk voor het behoud van de bestaande structuren op het gebied van nationale dienstplicht en vermogensheffingen, ondanks de koppeling van de belasting aan het thema klimaatbescherming.