Trumps Assertie over Groenland en Venezuela Zorgt voor Geopolitieke Spanningen en NAVO-Zorgen

Op 9 januari 2026 verklaarde de Amerikaanse president Donald Trump dat de Verenigde Staten de invloed van Rusland of China op Groenland en Venezuela resoluut zullen dwarsbomen. Deze uitspraken kwamen naar buiten tijdens een rondetafelgesprek met olie-executives over investeringen in Venezuela, en hebben geleid tot aanzienlijke internationale bezorgdheid. De spanningen worden verhoogd door de recente militaire actie van de VS, waarbij op 3 januari 2026 de Venezolaanse president Nicolás Maduro werd gearresteerd en overgebracht naar de Verenigde Staten om daar terecht te staan voor vermeend 'narco-terrorisme'.

De Amerikaanse regering, vertegenwoordigd door minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, communiceerde aanvankelijk dat de VS Venezuela niet zou besturen, maar zich richtte op het handhaven van een 'oliequarantaine'. President Trump verklaarde echter zelf dat de VS 'in control' was na de detentie. Analisten beschouwen de situatie in Venezuela als een gevaarlijk precedent voor de internationale rechtsorde, een opvatting die door Rusland werd gedeeld toen het de actie een daad van gewapende agressie noemde. De VS heeft aangekondigd dat 30 tot 50 miljoen vaten Venezolaanse olie aan de VS zullen worden overgedragen voor verkoop, waarbij Trump de opbrengsten ten behoeve van beide volkeren zal beheren.

Met betrekking tot Groenland, een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken, stelde president Trump dat de VS de controle moest verwerven, hetzij "de makkelijke manier" ofwel "de harde manier", om de aanwezigheid van Rusland of China te verhinderen. Deze retoriek, die de mogelijkheid van militair ingrijpen openliet, leidde tot een onmiddellijke en krachtige afwijzing door de Groenlandse leiders. De Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen, sinds april 2025 in functie als leider van de Demokraatit partij, en vier andere partijleiders, publiceerden een gezamenlijk schrijven waarin zij vasthielden aan het zelfbeschikkingsrecht.

De Deense premier Mette Frederiksen uitte haar bezorgdheid en waarschuwde dat een dreiging van annexatie de stabiliteit van de NAVO in gevaar kon brengen, met een mogelijke beëindiging van het bondgenootschap als gevolg. Een gecoördineerde reactie van meerdere NAVO-landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen en Spanje, bevestigde in een gezamenlijke verklaring dat Groenland uitsluitend toebehoort aan de bevolking en de Deense regering. Deze landen benadrukten dat territoriale wijzigingen niet met geweld mogen worden afgedwongen, wat een directe afwijzing inhield van Trumps impliciete dreigementen. De ernst van de situatie werd onderstreept door berichten dat Deense militairen opdracht hebben gekregen om bij het eerste teken van een invasie van Groenland onmiddellijk het vuur te openen.

De situatie creëert een ongekend dilemma binnen de NAVO, aangezien Artikel 5 van het NAVO-verdrag een aanval op één lidstaat als een aanval op allen beschouwt; een Amerikaanse militaire actie tegen Groenland zou daarmee een interne crisis binnen het bondgenootschap kunnen veroorzaken. De Amerikaanse opperbevelhebber van de NAVO, Alexus Grynkewich, verklaarde dat er voorlopig geen militaire crisis is en dat de alliantie elk deel zal verdedigen. Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg duidde de internationale spanning aan het begin van 2026 als een moment waarop de wereld met 'knikkende knieën' toekijkt naar de onvoorspelbare koers van de Amerikaanse president. De Europese Unie wordt door sommige politici opgeroepen om diplomatieke taal te laten varen en een hardere grens te trekken tegen de Amerikaanse machtspolitiek.