VS kondigen Vredesraad voor Gaza en Uitvoerende Raad aan voor Palestijnse overgangsperiode onder Trump-plan

Op 16 januari 2026 kondigde de Amerikaanse president Donald Trump de officiële start aan van de tweede fase van zijn omvangrijke vredesplan. Tijdens deze bekendmaking introduceerde hij de Vredesraad voor Gaza en de bijbehorende Uitvoerende Raad. Deze ontwikkeling markeert een fundamentele verschuiving van de eerdere staakt-het-vuren-fase naar een periode van diepgaande politieke en structurele hervormingen binnen de Palestijnse enclave, zoals uiteengezet in het 20-puntenplan van Trump. De Vredesraad, die onder directe leiding van Trump zelf zal staan, is ontworpen om toezicht te houden op een nieuw gevormd comité van Palestijnse technocraten. Dit comité krijgt de verantwoordelijkheid over het bestuur van de Gazastrook tijdens de transitieperiode, waarbij de nadruk ligt op de definitieve beëindiging van de vijandelijkheden met Israël en de volledige demilitarisering van Hamas.

In het kader van internationale samenwerking zijn er uitnodigingen voor de Vredesraad verstuurd naar diverse wereldleiders, waaronder de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan, de Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi en de Canadese premier Mark Carney. Ook de presidenten Santiago Peña van Paraguay en Javier Milei van Argentinië zijn benaderd voor deelname. Argentinië en Paraguay hebben hun betrokkenheid als oprichtende landen inmiddels bevestigd, terwijl Canada de intentie heeft uitgesproken om de uitnodiging te aanvaarden. Egypte bevindt zich momenteel in de fase van het analyseren van het voorstel. Een cruciaal element van deze tweede fase is de oprichting van de Uitvoerende Raad, die belast wordt met de praktische uitvoering van de visie van de Vredesraad. Opmerkelijk is dat de regering-Trump van deelnemende landen een financiële bijdrage van minstens 1 miljard dollar verlangt voor een permanente zetel in deze raad.

De samenstelling van de Uitvoerende Raad omvat invloedrijke figuren zoals de voormalige Britse premier Tony Blair, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en Jared Kushner, de schoonzoon van Trump. Daarnaast maken de speciale Amerikaanse gezant Steve Witkoff, Wereldbank-president Ajay Banga, de Amerikaanse miljardair Marc Rowan en Robert Gabriel, de plaatsvervangend nationaal veiligheidsadviseur van de VS, deel uit van dit orgaan. De benoeming van Tony Blair, die van 1997 tot 2007 premier was en ervaring heeft met het vredesproces in Noord-Ierland, heeft echter tot discussie geleid. Verschillende waarnemers uitten kritiek vanwege zijn omstreden rol tijdens de Irakoorlog in 2003.

Voor het dagelijkse bestuur van de Palestijnse overgangsperiode is Ali Shaat aangesteld als leider van het technocratische comité. Shaat is een ervaren Palestijnse technocraat en diende voorheen als viceminister van Planning voor de Palestijnse Nationale Autoriteit. Dit comité, bestaande uit 15 deskundigen, staat voor de enorme opgave om de basisvoorzieningen te herstellen, waaronder de watervoorziening en de huisvesting voor de grote aantallen ontheemden. Volgens ramingen van de Verenigde Naties kunnen de kosten voor de wederopbouw van de infrastructuur in Gaza, die voor 90 procent is verwoest, oplopen tot ongeveer 70 miljard dollar. De juridische basis voor de Vredesraad en de bijbehorende structuren, waaronder de Internationale Stabilisatiemacht (ISF), is vastgelegd in VN-Veiligheidsraadsresolutie 2803. Deze resolutie werd aangenomen op 17 november 2025 en is van kracht tot 31 december 2027.

Het militaire luik van het plan wordt geleid door generaal-majoor Jasper Jeffers, de commandant van het US Special Operations Command, die is aangesteld als bevelhebber van de ISF. De VN-resolutie machtigt de Vredesraad en de deelnemende lidstaten om deze tijdelijke stabilisatiemacht in te zetten voor het waarborgen van de veiligheid, het opleiden van een nieuwe Palestijnse politie-eenheid en het toezien op de demilitarisering van de Gazastrook. Hoewel Hamas heeft aangegeven bereid te zijn haar eigen regering in Gaza te ontbinden zodra het nieuwe comité aantreedt, heeft de organisatie nog geen concrete toezeggingen gedaan over het ontmantelen van haar militaire vleugel of veiligheidsdiensten.

De reacties van de belangrijkste stakeholders benadrukken de complexe diplomatieke situatie. De Israëlische regering verklaarde dat de samenstelling van de uitvoerende raad niet vooraf met hen was afgestemd en indruist tegen hun vastgestelde beleid. Tegelijkertijd uitte de Palestijnse Islamitische Jihad kritiek door te stellen dat de raad is samengesteld volgens de specifieke wensen van Israël. Naar verluidt zal de voormalige VN-gezant Nickolay Mladenov de dagelijkse operaties van de Vredesraad gaan coördineren en fungeren als de belangrijkste schakel tussen het technocratische bestuur en de Raad. Deze overgang naar Fase Twee wordt gezien als de meest ingrijpende verandering in de uitvoering van het 20-puntenplan, met als uiteindelijk doel het vestigen van langdurige stabiliteit in de regio.