Italië hervormt de energiemarkt: lagere groothandelsprijzen voor industrie en huishoudens

Italië komt in verzet tegen de hoge kosten van de Europese "groene" energie-agenda. Premier Giorgia Meloni heeft een ingrijpende hervorming gelanceerd om zowel het bedrijfsleven als gezinnen te beschermen tegen de stijgende rekeningen als gevolg van de koolstofbelasting. Deze belasting heeft de elektriciteitsprijzen in het land tot recordhoogte gedreven, wat de economische stabiliteit en de koopkracht van de burgers onder druk zet.

Onder het huidige systeem betalen gasgestookte elektriciteitscentrales voor hun CO2-uitstoot via het ETS-systeem van de Europese Unie. Deze kosten worden vervolgens direct doorberekend aan de eindgebruikers, wat resulteert in prijzen die tot de hoogste van Europa behoren. Op 18 februari bedroeg de prijs in Italië bijvoorbeeld 112,88 €/MWh. Aangezien gasgestookte centrales goed zijn voor 42% van de Italiaanse energiemix, is de impact van deze regeling op de nationale economie enorm. De nieuwe hervorming voorziet in een compensatie van deze kosten voor de centrales, wat vanaf 2027 moet leiden tot structureel lagere groothandelsprijzen voor iedereen, van grote industriële complexen tot kleine huishoudens.

De Italiaanse regering zet daarnaast in op directe financiële ondersteuning voor de meest kwetsbare burgers om de overgangsperiode te overbruggen. Zo is er een eenmalige bonus van 90 euro aangekondigd voor gezinnen die het financieel zwaar hebben. Dit is een eerste concrete stap om de directe druk van de energiekosten te verlichten terwijl de grotere structurele hervormingen van de markt worden doorgevoerd.

Daarnaast is er een omvangrijk steunpakket van 3 miljard euro samengesteld, dat volledig wordt gefinancierd uit de inkomsten van het ETS-systeem. Van dit bedrag is 1,6 miljard euro specifiek bestemd voor gezinnen en 1,4 miljard euro voor het bedrijfsleven. Bovendien worden er garanties ter waarde van 250 miljoen euro verstrekt om langetermijncontracten voor goedkope energie mogelijk te maken. De markt reageerde onmiddellijk op deze aankondigingen: de prijzen voor levering over een jaar daalden in februari al met 15%.

De noodzaak voor deze ingreep is groot, aangezien aardgas nog steeds de ruggengraat vormt van de Italiaanse energievoorziening. Vooral de staalindustrie, vertegenwoordigd door de organisatie Federacciai, lijdt zwaar onder de hoge energiekosten. Op 12 februari ontmoette Meloni de Duitse politicus Friedrich Merz om te pleiten voor een herziening van de marginale prijsstelling binnen de EU, een systeem dat tijdens de energiecrisis van 2022 zijn kwetsbaarheid bewees. Hoewel grote energiebedrijven zoals Enel, Edison en ERG hun overwinsten zullen zien slinken, krijgt de nationale industrie hiermee de nodige ademruimte om concurrerend te blijven.

Er kleven echter ook risico's aan het plan, aangezien de Europese Unie de maatregelen zou kunnen blokkeren als ongeoorloofde staatssteun. Desondanks heeft de Europese Commissie in het verleden vergelijkbare regelingen goedgekeurd voor andere lidstaten. De hervorming probeert de noodzakelijke "groene transitie" in evenwicht te brengen met economisch concurrentievermogen. Italië streeft er hiermee naar de prijzen in lijn te brengen met de TTF-index en de afhankelijkheid van gasimport te verminderen. Terwijl de staalsector de plannen toejuicht, klinken er vanuit de energiesector zorgen over een mogelijke destabilisatie van de marktwerking.