Iraanse Revolutionaire Garde beperkt scheepvaart in Straat van Hormuz na militaire acties van Israël en de VS

Op 28 februari 2026 heeft het Iraanse Korps van de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) een ingrijpende beslissing genomen door het scheepvaartverkeer in de strategisch cruciale Straat van Hormuz aan banden te leggen. Deze actie volgde direct op grootschalige militaire operaties van Israël en de Verenigde Staten tegen diverse Iraanse doelen. Via maritieme VHF-radiokanalen werden berichten verspreid die de doorvaart effectief tot stilstand brachten, wat leidde tot een verlamming van deze vitale waterweg die de Perzische Golf verbindt met de Golf van Oman en de Indische Oceaan.

De beperkingen treffen een van de meest essentiële energiecorridors ter wereld. Volgens gegevens van de Amerikaanse Energy Information Administration (EIA) passeert ongeveer een vijfde van de wereldwijde dagelijkse olievoorraad deze nauwe doorgang. Daarnaast is de Straat van Hormuz verantwoordelijk voor circa 20% van de mondiale levering van vloeibaar aardgas (LNG), wat neerkomt op meer dan 306 miljoen kubieke meter per dag. De Britse instantie United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO) maakte melding van aanzienlijke militaire activiteit in de regio en waarschuwde zeevarenden voor de risico's van elektronische verstoringen en jamming.

Ebrahim Jabari, een officiële vertegenwoordiger van de IRGC, bevestigde de sluiting van de zeestraat, terwijl het Amerikaanse ministerie van Transport eigen schepen opdroeg de regio van de Perzische Golf, de Golf van Oman en de Arabische Zee te verlaten. Er werd geëist dat schepen een afstand van minstens 30 zeemijl zouden aanhouden tot Amerikaanse marineschepen nabij de Iraanse kust. De reactie op de financiële markten was onmiddellijk: op de gedecentraliseerde beurs Hyperliquid stegen de oliefutures met meer dan 5%, waarbij een prijs van 71,26 dollar per vat werd bereikt.

De escalatie in dit gebied zorgt voor grote internationale bezorgdheid, aangezien de zeestraat de enige maritieme exportroute is voor verschillende landen in de regio. Een blokkade roept direct de vrees op voor een wereldwijde energieschok. De landen die het meest afhankelijk zijn van deze route zijn:

• Irak en Koeweit
• Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten
• Saoedi-Arabië en Iran

Analisten hadden eerder al gewaarschuwd dat aanhoudende spanningen in het Midden-Oosten de prijzen voor ruwe olie zouden kunnen opdrijven tot wel 100 dollar per vat, wat een enorme impact zou hebben op de wereldeconomie. De Straat van Hormuz fungeert als een logistieke flessenhals die bij verstoring de hele wereldmarkt kan ontregelen.

De geopolitieke context wordt verder bemoeilijkt door de recente economische cijfers van Iran. In februari 2026 steeg de Iraanse olie-export naar verluidt tot 2,2 miljoen vaten per dag, een toename van ongeveer 50% ten opzichte van het gemiddelde van de voorgaande drie maanden. Op 1 maart verklaarde Mohsen Rezaei, secretaris van de Raad van Geschiktheid en Belangenafweging, dat de zeestraat tot nader order openblijft voor olietankers, hoewel hij benadrukte dat Amerikaanse strijdkrachten een legitiem doelwit blijven voor Iran. Deze uitspraak temperde de eerste paniek enigszins, maar de tijdelijke afsluiting onderstreept de kwetsbaarheid van de mondiale logistiek.

Historisch gezien is de Straat van Hormuz, die ongeveer 167 kilometer lang is, vaker het toneel geweest van spanningen, waaronder de beruchte tankeroorlog in de jaren tachtig. Momenteel beschikken alleen Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Iran over pijpleidingen die dit knooppunt gedeeltelijk kunnen omzeilen. De capaciteit van deze alternatieve routes is echter volstrekt onvoldoende om de enorme volumes die normaal gesproken door de zeestraat gaan te compenseren, wat de strategische waarde van deze waterweg voor de wereldwijde energievoorziening nogmaals bevestigt.