İran Devrim Muhafızları, İsrail ve ABD Saldırılarının Ardından Hürmüz Boğazı'nda Deniz Trafiğini Kısıtladı

İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), 28 Şubat 2026 tarihinde stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini kısıtlama kararı aldığını duyurdu. Bu hamle, İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'nin İran hedeflerine yönelik gerçekleştirdiği geniş çaplı askeri operasyonlara karşı doğrudan bir misilleme olarak hayata geçirildi. Özellikle VHF telsiz kanalları aracılığıyla iletilen kapatma bildirimleri, Basra Körfezi'ni Umman Körfezi ve ardından Hint Okyanusu'na bağlayan bu kritik su yolundaki gemi trafiğini fiilen felç etti.

Söz konusu kısıtlama kararı, dünyanın en hayati enerji koridorlarından birini doğrudan hedef aldı. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) tarafından paylaşılan verilere göre, küresel günlük petrol sevkiyatının yaklaşık beşte biri ve dünya sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının %20'si bu boğaz üzerinden geçiyor; bu da günlük 306 milyon metreküpten fazla bir hacme karşılık geliyor. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), bölgede "önemli askeri faaliyetler" tespit edildiğini bildirerek denizcileri olası elektronik sinyal bozma risklerine karşı resmen uyardı.

Devrim Muhafızları temsilcisi Ebrahim Jabari boğazın kapatıldığını teyit ederken, ABD Ulaştırma Bakanlığı kendi bandıralı gemilerine Basra Körfezi, Umman Körfezi ve Umman Denizi bölgelerini derhal terk etmeleri talimatını verdi. ABD'li yetkililer, gemilerin İran kıyılarındaki ABD Donanması unsurlarından en az 30 deniz mili mesafe koyarak seyretmelerini şart koştu. Piyasaların bu gelişmeye tepkesi ise anlık oldu; Hyperliquid merkeziyetsiz borsasındaki petrol vadeli işlemleri %5'in üzerinde bir artış göstererek varil başına 71,26 dolar seviyesine tırmandı.

Hürmüz Boğazı'nın İran, Irak, Kuveyt, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) için yegane deniz ihracat rotası olması, bölgedeki gerilimin küresel bir enerji şokuna yol açabileceği endişelerini artırdı. Sektör analistleri, Orta Doğu'daki bu tırmanışın devam etmesi durumunda ham petrol fiyatlarının varil başına 100 dolar sınırını aşabileceği yönünde öngörülerde bulunmuştu. Bölgedeki askeri hareketlilik, küresel tedarik zincirinin en hassas noktalarından birinde belirsizliği körüklüyor.

Mevcut jeopolitik kriz, İran'ın son dönemdeki artan ekonomik hareketliliğiyle birleşince daha da kritik bir boyut kazandı. Şubat 2026 verilerine göre, İran'ın petrol ihracatı günlük 2,2 milyon varile ulaşarak önceki üç aylık ortalamanın yaklaşık %50 üzerine çıktı. Düzenleme Konseyi Sekreteri Mohsen Rezaei, 1 Mart'ta yaptığı açıklamada, boğazın "bir sonraki duyuruya kadar" petrol tankerlerine açık kalacağını ifade etse de, bölgedeki ABD askeri güçlerinin İran için meşru hedef sayılmaya devam ettiğini vurguladı. Bu açıklama piyasalardaki ilk paniği bir miktar dindirse de, geçici kapatma eylemi küresel lojistik ağının kırılganlığını bir kez daha gözler önüne serdi.

Tarihsel perspektifte, yaklaşık 167 kilometre uzunluğundaki Hürmüz Boğazı, 1980'li yıllardaki meşhur "Tanker Savaşları" da dahil olmak üzere birçok çatışma ve gerginliğin merkezi olmuştur. Günümüzde sadece Suudi Arabistan, BAE ve İran, bu stratejik dar boğazı kısmen devre dışı bırakabilecek boru hatlarına sahip olsa da, bu hatların mevcut kapasitesi boğazdan geçen devasa ticaret hacmini telafi etmekten oldukça uzaktır. Bölgedeki askeri ve siyasi satranç, dünya ekonomisinin nabzını tutmaya devam ediyor.