Hubble-telescoop legt spectaculaire helderheidspiek vast van interstellaire komeet 3I/ATLAS tijdens unieke uitlijning

Op 22 januari 2026 registreerde de Hubble Space Telescope een opmerkelijke toename in de lichtkracht van het interstellaire object 3I/ATLAS. Dit zeldzame fenomeen werd veroorzaakt door een nagenoeg perfecte uitlijning tussen de aarde, de zon en de komeet zelf. Met een afwijkingshoek van slechts 0,012 radialen bevond de komeet zich in wat astronomen de 'vollemaansfase' noemen. Terwijl de waarnemingen vanaf de aarde werden gecoördineerd, voerde Hubble een nauwkeurige reeks van zes belichtingen uit tussen 13:10:30 en 13:43:33 Coordinated Universal Time (UTC).

Als direct gevolg van deze uitzonderlijke astronomische constellatie verscheen er op de helderheidskaarten een stralende halo. Deze lichtkrans strekte zich over een afstand van ongeveer 100.000 kilometer uit in de richting van de zon, wat overeenkomt met circa tien keer de diameter van de aarde. De analyse van de gegevens die tijdens deze uitlijning zijn verzameld, is van cruciaal belang voor het ontrafelen van de fysieke aard van deze bezoeker van buiten ons zonnestelsel. De omvang en de snelheid waarmee de helderheid toenam, zijn direct gerelateerd aan de structurele kenmerken en de samenstelling van de deeltjes die door de jets van de komeet worden uitgestoten.

Astrofysici Avi Loeb en Mauro Barbieri benadrukten dat een dergelijke positionering, waarbij de aarde het object vanuit de richting van de zon observeert, een optimaal zicht biedt op de reflecterende oppervlakken van het aanwezige stof. Een naar de aarde gerichte 'antistaart' kan essentiële informatie verschaffen over de omvang en de chemische samenstelling van de uitgestoten fragmenten. Door de beelden te verwerken met een rotatiegradiëntfilter, ontdekten onderzoekers een configuratie van vier afzonderlijke jets: een prominente antistaart die naar de zon en de aarde wijst, en drie kleinere jets die onderling gescheiden zijn door hoeken van 120 graden.

Komeet 3I/ATLAS is officieel het derde bevestigde interstellaire hemellichaam dat ons zonnestelsel bezoekt, na de eerdere passages van 1I/ʻOumuamua en 2I/Borisov. Het object werd voor het eerst opgemerkt op 1 juli 2025 door het ATLAS-telescoopsysteem in Rio Hurtado, Chili. Wat deze komeet bijzonder maakt, is de extreem hoge baanexcentriciteit van 6,139, een waarde die de statistieken van eerdere interstellaire objecten ruimschoots overtreft. Schattingen wijzen erop dat 3I/ATLAS mogelijk ouder is dan onze eigen zon, die 4,6 miljard jaar oud is, wat duidt op een oorsprong in veel oudere regio's van de Melkweg.

Wetenschappers zetten hun uitgebreide analyses voort terwijl de komeet zich langs een hyperbolische baan steeds verder van ons zonnestelsel verwijdert. Een belangrijk moment op de agenda is de geplande passage langs de planeet Jupiter op 16 maart 2026. Tijdens deze vlucht zal de komeet de gasreus naderen tot op een afstand van 0,35835 AE, wat gelijkstaat aan ongeveer 53,61 miljoen kilometer. Deze ontmoeting biedt de internationale astronomische gemeenschap een nieuwe, kostbare kans om aanvullende wetenschappelijke data te verzamelen over dit unieke object.

De studie naar 3I/ATLAS biedt niet alleen inzicht in de dynamiek van interstellaire reizigers, maar fungeert ook als een venster naar de verre geschiedenis van ons sterrenstelsel. Door de interactie tussen het zonlicht en de stofdeeltjes van de komeet te bestuderen, hopen onderzoekers meer te leren over de bouwstenen van planetenstelsels elders in het universum. De precisie van de Hubble-waarnemingen tijdens de piek in helderheid vormt hierbij een onmisbare schakel in het begrijpen van de complexe evolutie van dergelijke kosmische zwervers.