Zeldzame Pannenkoekenijsformatie op Lake Michigan door Extreme Koude

Op maandag 15 december 2025 deed zich een opmerkelijk meteorologisch fenomeen voor op Lake Michigan. Een intense koudegolf die het Boven-Midwesten van de Verenigde Staten teisterde, leidde tot de gedocumenteerde vorming van pannenkoekenijs nabij de North Pier Lighthouse. Dit opvallende verschijnsel, gekenmerkt door ronde, schijfvormige ijsstukken, ontstaat uitsluitend onder turbulente, vrieskoude wateromstandigheden waarbij actieve golfslag samenvalt met temperaturen die aanzienlijk onder het vriespunt liggen.

De natuurkundige principes achter dit spektakel zijn fascinerend. De beweging van de golven verstoort een dunne laag oppervlaktijs of drijfijs. Hierdoor ontstaan fragmenten die beginnen te roteren en met elkaar in botsing komen. Door deze voortdurende aanrakingen slijten de randen van de stukken af, wat resulteert in de kenmerkende schijfvorm. Deze ijsplakken kunnen diameters tot wel drie meter bereiken. Vaak vertonen ze verhoogde randen, gevormd doordat slush of vrieswater zich ophoopt aan de randen tijdens de onophoudelijke botsingen.

Wanneer de golfenergie sterk is, kunnen deze pannenkoeken over elkaar heen drijven. Dit proces leidt tot onregelmatige oppervlakken voordat ze uiteindelijk samensmelten tot grotere ijsvelden. Hoewel pannenkoekenijs op Lake Michigan niet ongekend is tijdens strenge kou, blijft het een relatief zeldzame verschijning in vergelijking met de gebruikelijke ijsbedekking van het meer. Het is een duidelijk teken van lokale extreme weersomstandigheden.

Historisch gezien vertoont de ijsbedekking op de Grote Meren een grote variabiliteit van jaar tot jaar. Langetermijngegevens, die teruggaan tot 1973, wijzen op een algemene trend van minder bevroren dagen in het gehele bekken. Een analyse van de gebiedsgewogen gemiddelden voor alle vijf de Grote Meren toont bijvoorbeeld een daling van de ijsbedekking met 25 procent tussen 1973 en 2023. Sinds 1970 heeft de regio van de Grote Meren een van de sterkste trends in winteropwarming van het land ervaren. De recente waarnemingen van pannenkoekenijs vormen dan ook opmerkelijke onderbrekingen van deze algemene opwarmingslijn.

De observatie bij de North Pier Lighthouse op 15 december 2025 benadrukt de lokale intensiteit van koude luchtuitbraken. Eerder in 2025 waren er ook al meldingen van dit type ijsformatie. Midden januari 2025 werd pannenkoekenijs gesignaleerd nabij Chicago, Illinois, tijdens een periode van gevaarlijk lage temperaturen. Bovendien rapporteerden andere locaties in West-Michigan, waaronder St. Joseph, South Haven en Grand Haven, de aanwezigheid van deze ijzige schotels tijdens een barre koudegolf in diezelfde maand.

Vanuit wetenschappelijk oogpunt is de vorming van pannenkoekenijs van belang omdat het de interacties tussen oceaan en atmosfeer beïnvloedt. Het verandert de wrijving van de wind en de warmte-uitwisseling over het wateroppervlak. Meteorologen en klimatologen houden deze gebeurtenissen nauwlettend in de gaten. Ze dienen als indicatoren voor actieve golfdynamiek en vriestemperaturen, wat essentieel is voor het begrijpen van de ontwikkeling van zee-ijs en lokale weerspatronen. De tijdelijke verschijning van deze ijsstructuur onderstreept de krachtige, lokale invloed van extreme wintergebeurtenissen op de fysieke toestand van de Grote Meren.