Honden leren namen van nieuwe objecten door simpelweg mee te luisteren met hun baasjes

Recent wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat een specifieke groep honden over uitzonderlijke cognitieve vaardigheden beschikt. Deze dieren zijn in staat om de namen van nieuwe voorwerpen te leren door simpelweg te luisteren naar de gesprekken van hun eigenaren. Deze unieke honden worden door wetenschappers geclassificeerd als 'Gifted Word Learners' (GWL). Een team van onderzoekers, onder leiding van Shany Dror en haar collega's, richtte zich op tien van deze honden om de mechanismen achter dit fenomeen te bestuderen. Het vermogen van deze dieren om een nieuw woord te koppelen aan een specifiek object, zelfs zonder dat dit direct aan hen wordt getoond, plaatst hen op hetzelfde niveau als kinderen tussen de 18 en 23 maanden oud wat betreft woordenschatontwikkeling. Deze ontdekking bewijst dat mensen niet de enige wezens zijn die objecten en namen kunnen verbinden door sociale interacties van anderen te observeren.

De onderzoeken, die werden uitgevoerd in de natuurlijke thuisomgeving van de honden, benadrukken dat het leerproces bij GWL-honden wordt ondersteund door speelse sociale contacten. Dit proces vertoont sterke gelijkenissen met de manier waarop jonge kinderen hun taalvaardigheid ontwikkelen. In tegenstelling tot eerder bestudeerde 'getrainde dieren' in gevangenschap, die duizenden herhalingen nodig hadden, leren deze begaafde honden via natuurlijk spel. Wetenschappers van de Universiteit van Boedapest doen al geruime tijd diepgaand onderzoek naar de intelligentie van honden, en hun werk vormt de basis voor veel van onze huidige inzichten in hondencognitie. Een van hun belangrijkste bevindingen is dat deze honden de namen van nieuw speelgoed zeer snel kunnen onthouden, zonder dat daar enige formele training aan te pas komt.

Het onderzoeksteam ontdekte eerder al dat GWL-honden verbale labels kunnen toekennen aan nieuw speelgoed op basis van meer dan alleen uiterlijke kenmerken. Ze kijken niet alleen naar hoe iets eruitziet, maar ook naar de functionele overeenkomsten, oftewel hoe er met het object gespeeld kan worden. Als een hond bijvoorbeeld het woord kent voor een speeltje dat wordt gebruikt om te apporteren, kan hij datzelfde woord toepassen op een ander voorwerp dat voor hetzelfde spel geschikt is, zelfs als het uiterlijk totaal verschilt. Dit wijst erop dat honden categorieën vormen op basis van het gebruiksdoel van objecten in plaats van enkel op basis van visuele prikkels.

Tijdens experimenten waarbij honden een nieuw speeltje moesten kiezen uit een groep van negen bekende objecten, slaagden zij er in 90% van de gevallen in om het juiste voorwerp te vinden wanneer de naam direct tegen hen werd uitgesproken. Opvallend genoeg was de score nog steeds ongeveer 80% wanneer zij de naam alleen hadden opgevangen uit een gesprek tussen mensen, een verschil dat statistisch gezien niet significant is. Dit onderstreept hun enorme oplettendheid en cognitieve flexibiliteit. Onderzoekers merken op dat het vermogen om menselijke communicatie te interpreteren bij deze honden werkelijk verbazingwekkend is. Terwijl de meeste honden gemakkelijk commando's voor acties zoals 'zit' of 'lig' leren, toont slechts een kleine groep het vermogen om namen van objecten zoals een 'frisbee' of 'touw' te onthouden. Naar schatting bezit slechts één op de duizend honden dit talent, en dit staat los van intensieve training.

De wetenschappelijke publicatie in het tijdschrift Current Biology, geschreven door experts van de Eötvös Loránd Universiteit in Boedapest samen met onderzoekers uit Spanje en Costa Rica, betrok 41 huishonden die al minstens vijf namen van speeltjes kenden. Met behulp van draagbare elektro-encefalogrammen (EEG) werd bij de honden die woorden kenden een karakteristieke piek in de temporale kwabben waargenomen wanneer een nieuwe naam werd uitgesproken. Dit is vergelijkbaar met wat bij mensen gebeurt tijdens taalverwerking. Het bevestigt dat honden niet simpelweg reageren op intonatie of gebaren, maar een duurzame mentale verbinding maken tussen het woord en het object. Bordercollies worden vaak genoemd als koplopers op dit gebied, zoals de beroemde hond Chaser, die meer dan duizend namen kon onthouden. Dit soort onderzoek helpt ons om de evolutie van het leren van woorden en categorisatie bij verschillende diersoorten beter te begrijpen.