Nieuwsgierigheid en Zelfbeheersing: De Sleutels tot Honden die Honderden Woorden Begrijpen

Een selecte groep honden, door onderzoekers gedefinieerd als ‘label-learners’, toont een opmerkelijke vaardigheid: ze kunnen honderden verschillende objecten uitsluitend op basis van hun naam herkennen. Een internationaal team van wetenschappers heeft zich diepgaand gebogen over de factoren die deze uitzonderlijke honden onderscheiden van de rest van de hondenpopulatie. De voornaamste conclusies wijzen erop dat deze capaciteiten geworteld zijn in specifieke persoonlijkheidskenmerken. Denk hierbij aan een aangeboren nieuwsgierigheid, een sterk vermogen tot gefocuste aandacht en een hoge mate van zelfbeheersing, oftewel inhibitie.

Het is een zeldzaam fenomeen; de onderzoekers identificeerden slechts elf van zulke honden verspreid over het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Nederland, Zwitserland en Duitsland. Dit kleine aantal benadrukt hoe exclusief deze groep is. De eigenaren van deze dieren documenteerden de prestaties van hun viervoeters via gestandaardiseerde tests, vastgelegd op video als onderdeel van een burgerwetenschapsproject. Deze ‘label-learners’ vertoonden een significant grotere interesse in nieuwe voorwerpen. Bovendien bezaten ze een uitzonderlijk vermogen om hun aandacht op één specifiek object te richten, waarbij ze afleidingen effectief wisten te negeren.

Een cruciaal element dat naar voren kwam, was de noodzaak van sterke zelfbeheersing. Dit stelde de honden in staat om plotselinge impulsen tijdens het leerproces te onderdrukken, wat essentieel bleek voor het verwerven van woordenschat. Zonder deze remming zouden ze waarschijnlijk te veel afgeleid zijn door hun omgeving om de associaties tussen naam en object vast te houden.

Eerdere onderzoeken hebben al een voorproefje gegeven van dit talent. Zo bracht een campagne, gelanceerd door Hongaarse wetenschappers via sociale media in 2020, al 41 begaafde honden uit negen verschillende landen aan het licht. Onder die groep waren Border Collies sterk vertegenwoordigd, goed voor 56 procent, oftewel 23 individuen. De honden die deelnamen aan dit recentere onderzoek hadden een gemiddelde leeftijd van 3,8 jaar. De tests, gebaseerd op een controlelijst van 172 woorden en zinnen, lieten zien dat de meest leergierige exemplaren reageerden op meer dan 200 verbale aanwijzingen. Dit is vergelijkbaar met de woordenschat van een peuter van twee jaar.

Ter vergelijking: de gemiddelde huishond begrijpt ongeveer 89 woorden en commando’s. Hoewel hun vocabulaire vaak woorden als ‘snoepje’ of ‘huis’ bevat, is het verschil met de ‘label-learners’ significant. Herdershonden en gezelschapshonden, zoals de Border Collie, de Duitse Herder en de Bichon Frisé, tonen over het algemeen de beste aanleg voor het interpreteren van zowel verbale als non-verbale menselijke signalen. Deze bevindingen bieden een waardevolle basis voor het vroegtijdig signaleren van uitzonderlijke leervermogens bij jonge honden. Dit zou hen op termijn de weg kunnen banen naar belangrijke functies, zoals die van geleidehond of therapeutisch assistent.