Mỹ thắt chặt kiểm soát dầu mỏ Venezuela: Dấu chấm hết cho nguồn cung giá rẻ của Trung Quốc

Chính phủ Hoa Kỳ đã chính thức thiết lập quyền kiểm soát đối với hoạt động thương mại dầu thô của Venezuela. Đây là kết quả trực tiếp từ một chiến lược địa chính trị quan trọng, đạt đến đỉnh điểm với việc bắt giữ Nicolas Maduro vào ngày 3 tháng 1 năm 2026. Sau sự kiện chấn động này, Washington đã khẳng định quyền điều tiết toàn bộ dòng chảy xuất khẩu năng lượng của quốc gia Nam Mỹ này. Mục tiêu chính là tái định hướng nguồn tài nguyên nhằm phục vụ lợi ích của Mỹ và các tập đoàn thương mại toàn cầu được ủy quyền. Động thái này đã ngăn chặn hiệu quả việc Trung Quốc tiếp cận nguồn nguyên liệu thô của Venezuela vốn trước đây luôn được cung cấp với mức chiết khấu cực sâu.

Những lô dầu cuối cùng của Venezuela hướng tới thị trường châu Á đã được bốc xếp ngay trước khi các lệnh trừng phạt của Mỹ thắt chặt và vụ bắt giữ Maduro diễn ra. Theo các chuyên gia kinh tế, khối lượng dầu này chỉ đủ để các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc, thường được gọi là "ấm trà" (teapots), duy trì hoạt động trong khoảng một đến hai tháng tới. Các chuyến hàng tiếp theo hiện đang bị hạn chế nghiêm ngặt bởi các biện pháp cưỡng chế từ phía Hoa Kỳ, bao gồm cả lệnh phong tỏa đường biển được công bố vào tháng 12. Sự thay đổi đột ngột trong chính sách giá đã gây chấn động thị trường: mức chiết khấu cho dầu Merey của Venezuela dành cho khách hàng Trung Quốc đã giảm mạnh từ 15 USD/thùng xuống chỉ còn khoảng 5 USD so với dầu thô chuẩn ICE Brent.

Các tổ chức và đơn vị then chốt tham gia vào quá trình chuyển đổi này bao gồm Quân đội Hoa Kỳ, chính phủ Trung Quốc, cùng hai gã khổng lồ trong ngành thương mại hàng hóa là Vitol Group và Trafigura Group. Cả hai tập đoàn này đều đã nhận được giấy phép đặc biệt từ Washington để tiếp thị dầu mỏ Venezuela, minh chứng cho sự quản lý tập trung đối với các dòng chảy năng lượng mới. Đáng chú ý, Vitol Group, thông qua nhà giao dịch cấp cao John Addison, đã vươn lên dẫn đầu trong các giao dịch này. Điều này đã làm dấy lên những nghi ngại về xung đột lợi ích tiềm tàng, đặc biệt là khi xem xét các khoản đóng góp chính trị của cá nhân ông. Lô hàng đầu tiên do Vitol thu mua đã được vận chuyển thành công đến kho cảng Bullen Bay tại Curacao.

Những hành động quyết liệt từ Washington đang làm đảo lộn các chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu đã được thiết lập từ lâu, đồng thời đe dọa trực tiếp đến các khoản đầu tư năng lượng trị giá hàng tỷ đô la của Bắc Kinh tại Venezuela. Trung Quốc, quốc gia từ lâu đã là khách hàng lớn nhất thông qua cơ chế "đổi dầu lấy khoản vay", hiện đang rơi vào tình thế buộc phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế. Các nhà giao dịch dự báo rằng các nhà máy lọc dầu Trung Quốc sẽ phải chuyển sang các loại dầu đắt đỏ hơn, chẳng hạn như dầu từ Canada hoặc dầu Urals của Nga, ngay từ quý 2 năm 2026. Ngược lại, Hoa Kỳ đang bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đến loại dầu nặng của Venezuela cho các nhà máy lọc dầu tại vùng duyên hải Vịnh Mexico, vì nguồn cung này có chi phí thấp hơn so với các lựa chọn thay thế từ Canada.

Phản ứng từ các bên liên quan mang sắc thái đối lập gay gắt. Trong khi Hoa Kỳ chính thức tuyên bố quyền kiểm soát hoạt động thương mại, Trung Quốc đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ các hành động của Washington, coi đó là sự vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế. Theo dữ liệu từ Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, doanh thu từ những đợt bán hàng đầu tiên, dự kiến đạt khoảng 30 đến 50 triệu thùng, ban đầu sẽ được chuyển vào các tài khoản do Mỹ kiểm soát. Song song đó, tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế Amnesty International cũng bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về chiến dịch này, đánh giá đây là một hành vi vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc.