ABD, Venezuela Petrol Ticaretini Kontrol Altına Alıyor: Çin'e Ucuz Sevkiyat Dönemi Sona Erdi

Amerika Birleşik Devletleri, 3 Ocak 2026 tarihinde Nicolas Maduro'nun ele geçirilmesiyle sonuçlanan büyük bir jeopolitik manevranın ardından Venezuela'nın ham petrol ticareti üzerinde mutlak kontrol sağladı. Bu kritik gelişmenin hemen akabinde Washington, ülkenin tüm ihracat akışlarını düzenleme ve denetleme hakkına sahip olduğunu resmen duyurdu. Bu yeni strateji doğrultusunda enerji kaynakları, Amerikan ulusal çıkarları ve Beyaz Saray tarafından yetkilendirilmiş küresel ticaret devlerinin lehine olacak şekilde yeniden yönlendiriliyor. Atılan bu adım, Çin'in geçmişte büyük fiyat avantajlarıyla temin ettiği Venezuela ham petrolüne olan kesintisiz ve ayrıcalıklı erişimini fiilen sona erdirmiş oldu.

Asya pazarlarına doğru yola çıkan son Venezuela petrol kargoları, Amerikan yaptırımlarının radikal bir şekilde sıkılaştırılmasından ve Maduro'nun tutuklanmasından hemen önceki günlerde gemilere yüklendi. Enerji uzmanlarının analizlerine göre, mevcut stoklar Çin'deki bağımsız rafineriler olan ve «çaydanlık» (teapot) olarak adlandırılan tesislerin yalnızca bir veya iki aylık ihtiyacını karşılayabilecek seviyede. Gelecekteki sevkiyatlar ise, Aralık ayında ilan edilen deniz ablukası ve ABD'nin uyguladığı diğer zorlayıcı tedbirler nedeniyle çok sıkı kotalara tabi tutuluyor. Bu sert politika değişikliği piyasa fiyatlarına anında yansıdı; Çinli alıcılar için Venezuela menşeli Merey türü petrolün ICE Brent göstergesine göre varil başına 15 dolar olan indirimi, yaklaşık 5 dolar seviyesine kadar geriledi.

Bu enerji dönüşüm sürecinde rol oynayan başlıca aktörler arasında ABD Silahlı Kuvvetleri, Çin hükümeti ve dünyanın en büyük emtia ticaret şirketlerinden olan Vitol Group ile Trafigura Group bulunuyor. Bu dev şirketlerin Venezuela petrolünü pazarlamak ve dağıtmak üzere ABD makamlarından özel lisanslar almış olması, enerji akışlarının artık merkezi bir Washington denetimi altında yönetildiğinin en somut kanıtı olarak görülüyor. Özellikle Vitol Group'un kıdemli tüccarı John Addison'ın bu anlaşmalarda ön planda yer alması, Addison'ın geçmişteki siyasi bağışları nedeniyle potansiyel bir çıkar çatışması tartışmasını da alevlendirdi. Vitol tarafından satın alınan ilk petrol partisi, Curaçao'da bulunan stratejik Bullen Bay terminaline ulaştırılarak depolandı.

Washington'ın bu müdahalesi, küresel enerji tedarik zincirlerinin yerleşik yapısını bozarken Pekin'in Venezuela'da uzun yıllardır sürdürdüğü milyarlarca dolarlık enerji yatırımlarını da ciddi bir belirsizliğe sürüklüyor. Geçmişte «kredi karşılığı petrol» anlaşmalarıyla Venezuela'nın en büyük müşterisi konumunda olan Çin, şimdi acil olarak alternatif enerji kaynakları arayışına girdi. Sektör temsilcileri, Çinli rafinerilerin 2026 yılının ikinci çeyreğinden itibaren Kanada petrolü veya Rusya'nın Urals türü gibi daha yüksek maliyetli seçeneklere yönelmek zorunda kalacağını tahmin ediyor. ABD ise, Meksika Körfezi'ndeki rafinerileri için Kanada'dan gelen alternatiflere kıyasla daha ekonomik olan ağır Venezuela petrolünü kendi sistemine entegre ederek maliyet avantajı sağlamayı hedefliyor.

Uluslararası arenada bu gelişmelere verilen tepkiler tam bir kutuplaşma örneği sergiliyor; Amerika Birleşik Devletleri petrol ticareti üzerindeki kontrolünü meşru bir hak olarak savunurken, Çin yönetimi Washington'ın bu hamlelerini uluslararası hukukun ve egemenlik haklarının ağır bir ihlali olarak nitelendirerek kınadı. ABD Enerji Bakanlığı tarafından paylaşılan verilere göre, 30 ila 50 milyon varil arasında olması beklenen ilk satışlardan elde edilecek tüm gelirler, başlangıç aşamasında ABD'nin kontrolündeki özel hesaplarda bloke edilecek. Öte yandan, küresel insan hakları savunucusu Amnesty International (Uluslararası Af Örgütü), yürütülen operasyonun Birleşmiş Milletler Şartı'nı ihlal edebileceğine dair derin endişelerini dile getirerek uluslararası toplumu uyardı.