EU tìm kiếm giải pháp chính trị cho việc Hungary chặn viện trợ Ukraine do tranh chấp đường ống dẫn dầu

Ban lãnh đạo Liên minh Châu Âu (EU) hiện đang kiên trì theo đuổi các nỗ lực ngoại giao và tiến trình đàm phán nhằm thuyết phục Thủ tướng Hungary, ông Viktor Orbán, dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với gói hỗ trợ tài chính quan trọng dành cho Ukraine, với tổng giá trị ước tính lên tới khoảng 90 tỷ euro. Tại trung tâm quyền lực Brussels, các nhà hoạch định chính sách đang bày tỏ sự lo ngại sâu sắc rằng việc kích hoạt các quy trình pháp lý cứng rắn chống lại Budapest có thể phản tác dụng, vô tình tạo lợi thế chính trị và củng cố uy tín của nhà lãnh đạo Hungary trên chính trường nội địa. Điều này đặc biệt nhạy cảm khi quốc gia này đang tiến gần đến cuộc tổng tuyển cử quan trọng, dự kiến được tổ chức vào ngày 12 tháng 4 năm 2026.

Tình hình căng thẳng trong quan hệ song phương đã trở nên đặc biệt gay gắt sau khi ông Viktor Orbán đưa ra một tối hậu thư đanh thép, tuyên bố rằng Hungary sẽ kiên quyết không phê duyệt bất kỳ khoản vay nào từ phía EU cho đến khi hoạt động của tuyến đường ống dẫn dầu chiến lược "Druzhba" được khôi phục hoàn toàn. Hoạt động vận chuyển dầu thô từ Nga qua hệ thống này đã bị phía Ukraine đình chỉ sau một vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhắm vào trạm bơm trung chuyển "Kaleykino" tại Cộng hòa Tatarstan. Kể từ khi nguồn cung bị gián đoạn vào ngày 27 tháng 1, cả Hungary và Slovakia đã đồng loạt ngăn chặn các gói hỗ trợ tài chính cho Kyiv, đồng thời cáo buộc chính phủ Ukraine đang sử dụng vấn đề năng lượng như một đòn bẩy chính trị để gây sức ép lên các quốc gia láng giềng.

Trong một tuyên bố trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao và Thương mại Hungary, ông Péter Szijjártó, đã khẳng định rằng hành động ngăn chặn quá cảnh dầu mỏ của Ukraine là một sự vi phạm nghiêm trọng đối với Hiệp định Hiệp hội giữa EU và Ukraine. Để đáp trả động thái này, Hungary và Slovakia đã quyết định tạm dừng việc xuất khẩu dầu diesel sang lãnh thổ Ukraine, một bước đi làm gia tăng thêm sự rạn nứt. Các nhà lãnh đạo hàng đầu của EU, bao gồm Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa, đã lên tiếng chỉ trích gay gắt lập trường của Budapest, nhất là khi thời điểm này trùng với dịp kỷ niệm 4 năm ngày Nga bắt đầu chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine. Phía Ủy ban Châu Âu vẫn tiếp tục nhấn mạnh rằng an ninh năng lượng của khối vẫn được đảm bảo nhờ các chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, đồng thời bày tỏ hy vọng rằng Hungary sẽ không để các bất đồng chính trị làm ảnh hưởng đến việc thực hiện các quyết sách chung của liên minh.

Theo các nguồn tin ngoại giao thân cận, một thỏa thuận chính trị tiềm năng đang được xem xét, có thể bao gồm những cam kết cụ thể từ các bên liên quan nhằm hỗ trợ kỹ thuật và ngoại giao để khôi phục dòng chảy dầu mỏ đến Hungary và Slovakia. Thủ tướng Viktor Orbán, với mục tiêu củng cố vị thế trước thềm cuộc bầu cử ngày 12 tháng 4, đang tận dụng triệt để tình hình hiện tại như một công cụ gây áp lực lên Brussels. Bên cạnh các động thái ngoại giao, người đứng đầu chính phủ Hungary cũng đã ra chỉ thị tăng cường các biện pháp an ninh nghiêm ngặt tại các cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu và ban hành lệnh cấm bay đối với các thiết bị bay không người lái tại khu vực hạt Szabolcs-Szatmár-Bereg, với lý do cần thiết phải ngăn chặn triệt để các hành vi phá hoại tiềm tàng.

Vụ tấn công bằng drone vào trạm bơm "Kaleykino" ở huyện Almetyevsky, Tatarstan, diễn ra vào ngày 23 tháng 2, đã gây ra những hệ quả nghiêm trọng khi khiến sản lượng tiếp nhận dầu thô của tập đoàn Transneft sụt giảm khoảng 250.000 thùng mỗi ngày. Trạm bơm này, nằm sâu trong nội địa Nga và cách biên giới Ukraine hơn 1.200 km, là một mắt xích không thể thay thế trong mạng lưới vận chuyển dầu từ vùng Tây Siberia và là nơi hình thành hỗn hợp dầu xuất khẩu Urals chủ lực. Các báo cáo thực địa cho thấy vụ nổ đã dẫn đến hỏa hoạn tại hai bể chứa dầu lớn, gây thiệt hại đáng kể về cơ sở vật chất. Việc sụt giảm lưu lượng bơm dầu qua hệ thống không chỉ ảnh hưởng đến các khách hàng tại Châu Âu mà còn làm trầm trọng thêm những thách thức mà Nga đang phải đối mặt trong việc duy trì doanh thu xuất khẩu dầu mỏ dưới áp lực từ các lệnh trừng phạt quốc tế.

Nhằm giải quyết bế tắc, Hungary đã chính thức đề xuất EU thành lập một phái đoàn kiểm tra quốc tế với sự góp mặt của các chuyên gia từ Hungary và Slovakia để đánh giá thực trạng hư hại của đường ống. Trong khi các chuyên gia kinh tế nhận định rằng công suất của nhà vận hành JANAF tại Croatia là phương án thay thế thực tế nhất để đáp ứng nhu cầu của các nhà máy lọc dầu tại Hungary và Slovakia, EU vẫn đang thúc giục Ukraine ưu tiên sửa chữa đường ống "Druzhba". Toàn bộ sự việc diễn ra trong một bối cảnh chính trị vô cùng nhạy cảm khi cuộc bầu cử ngày 12 tháng 4 năm 2026 đang đến gần, nơi ông Viktor Orbán phải đối mặt với sự thách thức mạnh mẽ từ chính trị gia đối lập Péter Magyar. Việc chỉ trích các chính sách của Brussels và hành động của Kyiv đã trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược truyền thông và vận động tranh cử của chính phủ Hungary hiện tại.