Điểm Nhấn Khoa Học Năm 2026: Từ Chuyến Bay Có Người Lái Vòng Quanh Mặt Trăng Đến Săn Lùng Ngoại Hành Tinh

Tạp chí Nature vào cuối năm 2025 đã công bố một phân tích chi tiết, phác thảo những sự kiện khoa học và công nghệ nổi bật nhất dự kiến diễn ra trong năm 2026. Bản tổng hợp này tập trung vào những đột phá lớn trong lĩnh vực khám phá không gian, y sinh học và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), tạo nên một lộ trình quan trọng để theo dõi các nỗ lực quốc tế trong những lĩnh vực then chốt này.

Lịch trình không gian năm 2026 hứa hẹn sẽ đi vào lịch sử với sự kiện đánh dấu sự trở lại của con người lên Mặt Trăng. Nhiệm vụ Artemis II của NASA dự kiến cất cánh không sớm hơn ngày 5 tháng 2 năm 2026, từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy. Chuyến bay này sẽ sử dụng tên lửa đẩy Hệ thống Phóng Không gian (SLS) cùng với tàu vũ trụ Orion. Phi hành đoàn bao gồm bốn thành viên: Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen, sẽ thực hiện chuyến bay thử nghiệm có người lái vòng quanh Mặt Trăng kéo dài mười ngày. Đây là chuyến bay đầu tiên kiểu này kể từ năm 1972. Mục tiêu cốt lõi của sứ mệnh này là kiểm tra toàn diện các hệ thống của tàu Orion trước khi có kế hoạch đổ bộ trong khuôn khổ Artemis III.

Song song với chương trình của Mỹ, Cơ quan Vũ trụ Quốc gia Trung Quốc (CNSA) đang hướng tới việc thăm dò cực Nam của Mặt Trăng thông qua tàu thăm dò liên hành tinh Chang'e-7. Lịch phóng dự kiến vào tháng 8 năm 2026, sử dụng tên lửa Trường Chinh-5. Nhiệm vụ này có nhiệm vụ tìm kiếm băng nước trong các miệng hố luôn nằm trong bóng tối, một yếu tố mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc cho các căn cứ Mặt Trăng trong tương lai. Chang'e-7 sẽ mang theo các tải trọng khoa học từ đối tác quốc tế, bao gồm cả Ý, cùng với một xe tự hành và một phương tiện bay nhỏ để khảo sát hoạt động địa chấn trên bề mặt.

Cơ quan Vũ trụ Nhật Bản (JAXA) cũng đóng góp vào công cuộc khám phá Sao Hỏa và các vệ tinh của nó thông qua sứ mệnh Martian Moons eXploration (MMX), dự kiến phóng trong năm 2026. MMX, được thực hiện với sự hợp tác chặt chẽ giữa NASA, ESA, CNES và DLR, sẽ nghiên cứu Phobos và Deimos. Mục tiêu là thu thập các mẫu vật từ bề mặt Phobos và đưa chúng trở về Trái Đất vào năm 2031. Sứ mệnh này được kỳ vọng sẽ làm sáng tỏ nguồn gốc của các mặt trăng Sao Hỏa. Trong khi đó, Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) đã xác nhận việc phóng tàu Plato vào tháng 12 năm 2026 bằng tên lửa Ariane 6. Nhiệm vụ của Plato là tìm kiếm các ngoại hành tinh có đặc điểm tương tự Trái Đất bằng cách quan sát hơn 200 nghìn ngôi sao sáng.

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, cộng đồng khoa học đang mong đợi kết quả từ các thử nghiệm lâm sàng liên quan đến xét nghiệm Galleri, một loại sinh thiết lỏng được thiết kế để phát hiện sớm khoảng 50 loại ung thư khác nhau. Việc công bố kết quả nghiên cứu PATHFINDER 2 dự kiến diễn ra trong nửa đầu năm 2026, phục vụ cho việc nộp đơn xin phê duyệt từ Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA). Về mặt kỹ thuật di truyền, các dự báo cho thấy năm 2026 sẽ chứng kiến sự cấp phép cho các thử nghiệm lâm sàng sâu hơn đối với các phương pháp chỉnh sửa bộ gen CRISPR. Đối với AI, xu hướng được dự đoán là sự chuyển dịch trọng tâm từ các Mô hình Ngôn ngữ Lớn (LLM) tiêu tốn nhiều tài nguyên sang các mô hình nhỏ gọn, chuyên biệt hơn, có khả năng giải quyết các bài toán logic hẹp.

Cuối cùng, khía cạnh địa vật lý được đại diện bởi việc tiếp tục dự án khoan sâu đầy tham vọng của Trung Quốc tại lưu vực Tarim, khởi động từ năm 2023. Mục tiêu là đạt độ sâu xấp xỉ 11 km để nghiên cứu lớp phủ của Trái Đất. Dự án này có quy mô tương đương với kỷ lục lịch sử của Giếng khoan siêu sâu Kola, vốn đạt tới 12,262 km. Như vậy, năm 2026 đang định hình là một giai đoạn xác minh các nền tảng công nghệ phức tạp và mở ra một kỷ nguyên mới trong việc chinh phục cả không gian gần lẫn việc tìm hiểu những nền tảng cơ bản nhất của hành tinh chúng ta.