Przegląd Kluczowych Osiągnięć Naukowych na Rok 2026: Od Załogowych Lotów Okołoksiężycowych po Poszukiwanie Egzoplanet

Analiza opublikowana przez prestiżowe czasopismo Nature pod koniec roku 2025 nakreśliła kontury najważniejszych wydarzeń naukowych i technologicznych, które mają zdefiniować rok 2026. Przegląd ten koncentruje się na przełomach w eksploracji kosmosu, zaawansowanej biomedycynie oraz ewolucji sztucznej inteligencji, stanowiąc swoistą mapę drogową dla śledzenia międzynarodowych wysiłków w tych kluczowych dziedzinach.

Kalendarz kosmiczny na rok 2026 zapowiada się historycznie, ponieważ planowany jest powrót człowieka w okolice Księżyca. Misja NASA pod kryptonimem Artemis II ma wystartować nie wcześniej niż 5 lutego 2026 roku z Centrum Kosmicznego imienia Johna F. Kennedy’ego. Do podróży wykorzystana zostanie potężna rakieta Space Launch System (SLS) wraz ze statkiem kosmicznym Orion. Załoga, w skład której wchodzą Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch oraz Jeremy Hansen, ma odbyć dziesięciodniowy załogowy przelot wokół Księżyca. Będzie to pierwszy tego typu lot od 1972 roku. Ekspedycja ta ma kluczowe znaczenie dla gruntownego przetestowania systemów Oriona przed planowanym lądowaniem w ramach misji Artemis III.

Równolegle do amerykańskiego programu, Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna (CNSA) koncentruje swoje wysiłki na badaniu południowego bieguna Księżyca. W tym celu zaplanowano na sierpień 2026 roku start automatycznej sondy Chang’e-7, wyniesionej na orbitę za pomocą rakiety Chang Zheng-5. Głównym celem misji jest poszukiwanie lodu wodnego w wiecznie zacienionych kraterach, co ma fundamentalne znaczenie strategiczne dla przyszłych stałych baz księżycowych. W skład ładunku Chang’e-7 wejdą komponenty naukowe dostarczone przez partnerów międzynarodowych, w tym z Włoch, a także łazik oraz mały statek powietrzny przeznaczony do monitorowania aktywności sejsmicznej.

Japońska Agencja Eksploracji Aerokosmicznej (JAXA) również wzmocni eksplorację Czerwonej Planety i jej księżyców poprzez misję Martian Moons eXploration (MMX), której start zaplanowano na 2026 rok. MMX, realizowana we współpracy z NASA, ESA, CNES oraz DLR, skupi się na badaniu Fobosa i Deimosa. Kluczowym elementem będzie zebranie próbek z powierzchni Fobosa i sprowadzenie ich na Ziemię w roku 2031. Misja ta ma szansę rzucić nowe światło na genezę księżyców Marsa. Z kolei Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) potwierdziła, że w grudniu 2026 roku, przy użyciu rakiety Ariane 6, wystartuje teleskop Plato. Jego zadaniem będzie identyfikacja egzoplanet podobnych do Ziemi poprzez obserwację ponad 200 tysięcy jasnych gwiazd.

W sektorze zdrowia publicznego oczekuje się publikacji wyników badań klinicznych dotyczących testu Galleri – płynnej biopsji służącej do wczesnego wykrywania niemal 50 rodzajów nowotworów. Oczekuje się, że rezultaty badania PATHFINDER 2 zostaną przedstawione w pierwszej połowie 2026 roku, co będzie krokiem milowym w procesie ubiegania się o akceptację przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA). Jeżeli chodzi o inżynierię genetyczną, prognozy wskazują, że rok 2026 przyniesie autoryzację kolejnych zaawansowanych testów klinicznych metod edycji genomu CRISPR. W dziedzinie sztucznej inteligencji przewiduje się znaczące przesunięcie priorytetów – od modeli językowych (LLM) pochłaniających ogromne zasoby, w kierunku mniejszych, bardziej wyspecjalizowanych algorytmów zdolnych do rozwiązywania wąskich problemów logicznych.

Aspekt geofizyczny reprezentuje kontynuacja ambitnego chińskiego projektu głębokiego wiercenia w basenie Tarymskim, zainicjowanego w 2023 roku. Celem jest osiągnięcie głębokości około 11 kilometrów w celu penetracji skorupy ziemskiej i zbadania płaszcza. Projekt ten jest porównywalny rozmachem z historycznym osiągnięciem, jakim jest Kolski Otwór Wierniczy, który dotarł do 12,262 km. Rok 2026 rysuje się zatem jako okres intensywnej weryfikacji skomplikowanych platform technologicznych i inauguracji nowej ery w badaniach zarówno najbliższego kosmosu, jak i fundamentalnych struktur naszej planety.