2026 Yılının Bilimsel Dönüm Noktaları: İnsanlı Ay Keşfinden Öte Gezegen Avına

Nature dergisinin 2025 yılı sonunda yayımladığı kapsamlı analiz, 2026 yılına damgasını vuracak en mühim bilimsel ve teknolojik gelişmeleri mercek altına alıyor. Bu öngörücü inceleme, özellikle uzay keşifleri, biyomedikal alandaki ilerlemeler ve yapay zekanın evrimi konularına odaklanarak, bu kritik alanlardaki uluslararası çabaların yol haritasını çiziyor.

2026 yılı uzay takvimi açısından tarihi bir yıl olmaya aday; zira insanlık Ay'a geri dönüş yolculuğuna hazırlanıyor. NASA'nın Artemis II görevi, en erken 5 Şubat 2026 tarihinde Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatılmak üzere planlandı. Space Launch System (SLS) roketi ve Orion uzay aracıyla gerçekleştirilecek bu görevde, mürettebatta Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Jeremy Hansen bulunacak. Dört astronot, on günlük bir insanlı Ay yörünge uçuşu gerçekleştirecek; bu, 1972'den bu yana gerçekleştirilen ilk benzer insanlı keşif olacak. Bu kritik keşif, Artemis III kapsamında planlanan Ay yüzeyine iniş öncesinde Orion aracının sistemlerinin titizlikle test edilmesini amaçlıyor.

Amerikan programıyla eş zamanlı olarak, Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA), Chang'e-7 (Cháng'é-7) adlı otomatik gezegenler arası sondasıyla Ay'ın güney kutbunu incelemeyi hedefliyor. Bu görevin fırlatılışı Ağustos 2026'ya, Long March 5 (Chang Zheng-5) roketiyle planlanmış durumda. Chang'e-7'nin temel amacı, gelecekteki Ay üsleri için stratejik öneme sahip olan sürekli gölgede kalan kraterlerdeki su buzunu tespit etmek. Görev yükü arasında İtalya'nın da dahil olduğu uluslararası ortaklardan gelen bilimsel donanımlar, bir yüzey keşif aracı ve sismik aktiviteyi inceleyecek küçük bir uçan araç yer alıyor.

Japonya Uzay Keşif Ajansı (JAXA) da Martian Moons eXploration (MMX) göreviyle Mars ve uydularının araştırılmasına önemli bir katkı sunacak; bu görevin de 2026 yılında fırlatılması öngörülüyor. NASA, ESA, CNES ve DLR ile işbirliği içinde yürütülen MMX, Phobos ve Deimos'u inceleyecek ve Phobos yüzeyinden örnekler toplayarak bunları 2031'de Dünya'ya geri getirmeyi hedefliyor. Bu misyon, Mars uydularının kökenine dair önemli ışık tutmayı amaçlıyor. Öte yandan, Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Plato uzay aracını Aralık 2026'da Ariane 6 roketiyle uzaya göndereceğini teyit etti. Plato'nun görevi, Dünya benzeri öte gezegenleri, 200 binden fazla parlak yıldızı gözlemleyerek keşfetmek olacak.

Sağlık alanında ise, yaklaşık 50 farklı kanser türünün erken teşhisine yönelik geliştirilen bir sıvı biyopsi testi olan Galleri testinin klinik araştırmalarından sonuçlar bekleniyor. PATHFINDER 2 araştırmasının bulgularının 2026 yılının ilk yarısında yayımlanması ve bu verilerle FDA onay başvurusu yapılması öngörülüyor. Gen düzenleme teknolojilerinde, CRISPR gen düzenleme yöntemlerine yönelik klinik deneylerin 2026'da daha da genişletilmesi bekleniyor. Yapay zeka cephesinde ise, yüksek kaynak tüketen Büyük Dil Modellerinden (LLM) ziyade, dar mantıksal problemleri çözebilen daha küçük ve özelleşmiş modellere geçişin hızlanacağı tahmin ediliyor.

Jeofizik cephesinde ise, 2023'te başlayan ve Dünya'nın manto yapısını incelemek amacıyla yaklaşık 11 kilometre derinliğe ulaşmayı hedefleyen Çin'in iddialı Tarim Havzası derin sondaj projesinin çalışmaları devam edecek. Bu proje, 12,262 km derinliğe ulaşan efsanevi Kola Süper Derin Sondajı ile boy ölçüşür nitelikte. Kısacası, 2026 yılı, karmaşık teknolojik platformların doğrulanması ve hem yakın uzayın hem de gezegenimizin temel yapı taşlarının keşfinde yeni bir devrin başlangıcını şekillendirecek.