Wetenschappelijke Hoogtepunten van 2026: Van Bemande Maanvluchten tot de Jacht op Exoplaneten

Een analyse, gepubliceerd door het vooraanstaande tijdschrift Nature eind 2025, schetst de contouren van de meest in het oog springende wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen die voor 2026 op de planning staan. Dit overzicht richt zich primair op de verwachte doorbraken in ruimteverkenning, de biomedische sector en de evolutie van kunstmatige intelligentie. Het fungeert als een cruciale routekaart voor het volgen van de internationale inspanningen op deze vitale terreinen.

Het ruimtevaartprogramma voor 2026 belooft een historisch jaar te worden, gekenmerkt door de terugkeer van de mens naar de Maan. De NASA-missie Artemis II staat gepland voor een lancering, niet eerder dan 5 februari 2026, vanaf het Kennedy Space Center. Hiervoor wordt de krachtige Space Launch System (SLS) raket ingezet, met aan boord het Orion-ruimtevaartuig. De vierkoppige bemanning, bestaande uit Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch en Jeremy Hansen, zal een tiendaagse bemande flyby rond de Maan uitvoeren. Dit markeert de eerste vlucht van dit kaliber sinds 1972. Het hoofddoel van deze expeditie is het grondig testen van de systemen van Orion, ter voorbereiding op de geplande maanlanding tijdens Artemis III.

Parallel aan de Amerikaanse inspanningen richt de Chinese National Space Administration (CNSA) zich op de verkenning van de zuidpool van de Maan. Hun automatische interplanetaire sonde Chang'e-7 staat gepland voor lancering in augustus 2026, gebruikmakend van een Chang Zheng-5 (Lange Mars 5) raket. Deze missie is primair gericht op het opsporen van waterijs in permanent beschaduwde kraters, een bevinding van strategisch belang voor de vestiging van toekomstige maanbases. Chang'e-7 zal diverse payloads van internationale partners meenemen, waaronder die van Italië, naast een maanrover en een kleine vliegende drone om seismische activiteit te onderzoeken.

Ook het Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA) levert een significante bijdrage aan de verkenning van Mars en diens manen met de Martian Moons eXploration (MMX) missie, eveneens gepland voor lancering in 2026. MMX, een samenwerkingsverband met NASA, ESA, CNES en DLR, zal Phobos en Deimos bestuderen. Het uiteindelijke doel is het verzamelen van monsters van het oppervlak van Phobos en deze in 2031 terug te brengen naar de Aarde. Deze onderneming moet meer duidelijkheid verschaffen over de oorsprong van de Marsmanen. Daarnaast heeft het European Space Agency (ESA) de lancering van de Plato-sonde bevestigd voor december 2026, met een Ariane 6 raket. Plato zal zich richten op het ontdekken van exoplaneten die op de Aarde lijken, door meer dan 200.000 heldere sterren te observeren.

Op het gebied van de gezondheidszorg worden de resultaten van klinische onderzoeken naar Galleri verwacht. Dit is een vloeibare biopsie die gericht is op de vroege detectie van ongeveer vijftig verschillende kankersoorten. De bevindingen van de PATHFINDER 2-studie zullen naar verwachting in de eerste helft van 2026 gepubliceerd worden, ter ondersteuning van een aanvraag voor goedkeuring bij de FDA. Wat betreft gentechnologie, voorspellen experts dat 2026 het jaar zal zijn waarin verdere klinische proeven met CRISPR-genbewerkingstechnieken groen licht krijgen. Binnen de kunstmatige intelligentie zal de focus verschuiven van de extreem rekenintensieve Grote Taalmodellen (LLM's) naar kleinere, gespecialiseerde modellen die efficiënter complexe, specifieke logische problemen kunnen oplossen.

Tot slot wordt de geofysica vertegenwoordigd door de voortzetting van het ambitieuze Chinese diepborepproject in het Tarimbekken, gestart in 2023. Het doel is een diepte van circa 11 kilometer te bereiken om de aardmantel te bestuderen. Dit project kan qua ambitie worden vergeleken met het historische record van de Kola Superdeep Borehole, die 12,262 km diep reikte. Kortom, 2026 profileren zich als een periode waarin complexe technologische platforms worden gevalideerd en een nieuwe fase in de verkenning van zowel de nabije ruimte als de fundamentele lagen van onze eigen planeet een aanvang neemt.