Ba Quốc gia Tổ chức Bầu cử Giữa Xung đột, Tẩy chay và Đàn áp Cuối Tháng 12 Năm 2025

Ba quốc gia trên ba lục địa khác nhau đã đồng loạt tiến hành các cuộc bỏ phiếu quan trọng vào cuối tháng 12 năm 2025, trong một sự kiện phản ánh xu hướng toàn cầu về sự xói mòn dân chủ và việc các chính quyền đương nhiệm sử dụng quy trình bầu cử để củng cố quyền lực. Sự kiện diễn ra đồng thời tại Myanmar, Cộng hòa Trung Phi (CAR) và Bờ Biển Ngà đã làm nổi bật các hình thức khác nhau của sự hợp pháp hóa chế độ thông qua lá phiếu, bất chấp bối cảnh bạo lực, tẩy chay hoặc hạn chế về mặt thủ tục.

Tại Myanmar, chế độ quân sự đã khởi động cuộc tổng tuyển cử chia làm ba giai đoạn, bắt đầu vào Chủ nhật, ngày 28 tháng 12 năm 2025, trong điều kiện nội chiến đang diễn ra ác liệt kể từ cuộc đảo chính năm 2021 lật đổ nhà lãnh đạo dân cử Aung San Suu Kyi. Chính quyền do Hội đồng Quản lý Nhà nước (SAC) điều hành, dưới sự lãnh đạo của Tướng Cấp cao Min Aung Hlaing, tuyên bố đây là bước đi hướng tới dân chủ, mặc dù Liên Hợp Quốc và các tổ chức nhân quyền coi đây là một "cuộc bầu cử giả tạo". Đáng chú ý, cuộc bỏ phiếu giai đoạn đầu tiên chỉ diễn ra tại 102 trong tổng số 330 thị trấn, với 65 khu vực còn lại bị loại trừ do tình hình an ninh bất ổn do giao tranh giữa quân đội và các lực lượng vũ trang đối lập. Để tạo điều kiện cho cuộc bầu cử, chính quyền quân sự đã dỡ bỏ lệnh giới nghiêm tại Yangon, thành phố lớn nhất Myanmar với khoảng 7 triệu dân, vào ngày 27 tháng 12. Có 4.800 ứng cử viên từ 57 đảng phái tranh cử, nhưng chỉ có sáu đảng, bao gồm Đảng Liên minh Đoàn kết và Phát triển (USDP) thân quân đội, được phép tranh cử trên toàn quốc.

Cùng ngày 28 tháng 12, Cộng hòa Trung Phi (CAR) tổ chức một cuộc bỏ phiếu lịch sử bốn cấp, bao gồm bầu cử tổng thống, lập pháp, khu vực và thành phố, trong đó Tổng thống đương nhiệm Faustin-Archange Touadéra tìm kiếm nhiệm kỳ thứ ba. Việc ông Touadéra được phép tranh cử là kết quả của cuộc trưng cầu dân ý hiến pháp gây tranh cãi vào năm 2023, bãi bỏ giới hạn nhiệm kỳ và kéo dài nhiệm kỳ tổng thống lên bảy năm. Khoảng 2,39 triệu cử tri đã đăng ký tham gia, với các đối thủ chính là cựu thủ tướng Anicet-Georges Dologuélé và Henri-Marie Dondra. Chính phủ Touadéra coi cuộc bầu cử là dấu hiệu cho thấy an ninh đang được ổn định, viện dẫn những tiến bộ như sửa chữa đường sá và hệ thống thoát nước. Tuy nhiên, một phe đối lập đã tẩy chay, cáo buộc sân chơi không công bằng, trong khi các nhà khoa học chính trị mô tả các cuộc vận động của ông là "được dàn dựng". Tình hình kinh tế xã hội vẫn còn nhiều thách thức, khi 71% dân số sống dưới mức nghèo khổ và có tới 9,5% thanh niên thất nghiệp chính thức. Sự ổn định của chính quyền Touadéra phụ thuộc nhiều vào sự hỗ trợ an ninh từ các lực lượng bên ngoài, bao gồm cả các đơn vị liên kết với Nga, sau khi có những bất đồng về việc thay thế nhóm lính đánh thuê Wagner bằng Quân đoàn Châu Phi do nhà nước Nga điều hành.

Ở Tây Phi, Bờ Biển Ngà đã hoàn tất cuộc bầu cử quốc hội vào thứ Bảy, ngày 27 tháng 12 năm 2025, nhằm đổi mới 255 ghế trong Quốc hội. Cuộc bỏ phiếu này diễn ra trong không khí căng thẳng, chỉ hai tháng sau khi Tổng thống Alassane Ouattara, 83 tuổi, giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống tháng 10 năm 2025, một kết quả mà các phe đối lập gọi là "đảo chính dân sự" và bị đánh dấu bằng việc loại trừ các đối thủ chính. Tác động kinh tế từ sự tái thiết dưới thời Ouattara có thể bị lu mờ bởi sự chia rẽ chính trị sâu sắc, khi các đảng đối lập lớn như PPA-CI của Laurent Gbagbo kêu gọi tẩy chay. Kết quả là, tỷ lệ cử tri đi bầu trong cuộc bầu cử lập pháp này rất thấp; tỷ lệ tham gia sơ bộ được ghi nhận vào ngày 28 tháng 12 là 32,35%, thấp hơn đáng kể so với mức 37,88% trong cuộc bầu cử năm 2021. Với hơn 2.700 ứng cử viên tranh cử, Đảng Tập hợp Dân chủ vì Hòa bình và Phát triển (RHDP) của đảng cầm quyền được dự báo sẽ duy trì thế đa số tại cơ quan lập pháp.

Ba sự kiện này, dù khác biệt về bối cảnh địa lý và chính trị, đều cho thấy việc sử dụng các cuộc bầu cử như một cơ chế để hợp pháp hóa quyền lực hiện có, trong khi các vấn đề cốt lõi về xung đột, sự tham gia của người dân và tính toàn vẹn của quy trình vẫn còn bị nghi vấn sâu sắc.