Trong các hành lang ngoại giao tĩnh lặng, quá trình chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh giữa Donald Trump và Tập Cận Bình đang diễn ra hết sức khẩn trương, nhưng có một chủ đề đang lấn át tất cả các vấn đề khác. Theo báo cáo gần đây của Reuters, Đài Loan vẫn là ưu tiên tuyệt đối của Bắc Kinh. Đây không chỉ đơn thuần là một mục trong chương trình nghị sự mà là một lập trường cơ bản, có khả năng đảo lộn toàn bộ tiến trình đàm phán và tác động đến tương lai của toàn bộ khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.
Sự kiện vừa được hé lộ cách đây ba giờ đang trở nên đặc biệt gay gắt do luồng thông tin mới còn hạn chế. Đối với Trung Quốc, vấn đề Đài Loan là câu chuyện về chủ quyền quốc gia và công lý lịch sử. Bắc Kinh đã nêu rõ quan điểm rằng nếu không có tiến triển hay ít nhất là sự thấu hiểu về vấn đề này, các thỏa thuận khác sẽ trở nên cực kỳ khó khăn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định tại Đông Á, nơi bất kỳ một bước đi sai lầm nào cũng có thể dẫn đến những hệ lụy khó lường.
Những đặt cược địa chính trị lúc này lớn đến mức không thể xem nhẹ. Các chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu, vốn phụ thuộc nặng nề vào các nhà sản xuất bán dẫn Đài Loan, đang đứng trước rủi ro bị đe dọa. Mối quan hệ quốc tế giữa các siêu cường đang ở thế cân bằng mong manh. Điểm mấu chốt nằm ở chỗ vấn đề Đài Loan đã được đẩy vào trung tâm của cuộc hội đàm. Như các nhà phân tích nhận định, điều này có thể định hình quỹ đạo không chỉ cho quan hệ hai bờ eo biển mà còn cho nền chính trị toàn cầu trong nhiều năm tới.
Để hiểu thấu đáo động lực này, cần nhìn lại lịch sử gần đây. Trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông Trump, quan hệ với Trung Quốc đã bị phủ bóng bởi chiến tranh thương mại và những tuyên bố cứng rắn về Đài Loan. Về phần mình, ông Tập Cận Bình cũng đã gia tăng áp lực quân sự lên hòn đảo thông qua các cuộc tập trận quy mô lớn. Giờ đây, dường như Bắc Kinh muốn tận dụng hội nghị thượng đỉnh này để thiết lập luật chơi mới. Các chuyên gia lưu ý rằng những lợi ích ngầm của cả hai bên không chỉ bao gồm yêu sách lãnh thổ mà còn là cuộc đua giành ưu thế công nghệ và tầm ảnh hưởng trong khu vực.
Hãy tưởng tượng về hai cường quốc đang tham gia một cuộc kéo co mà trung tâm là một hòn đảo nhỏ bé nhưng sở hữu sức mạnh công nghệ khổng lồ. Nếu một bên kéo quá mạnh, toàn bộ sợi dây có thể đứt đoạn, gây ảnh hưởng đến hàng tỷ người trên khắp thế giới. Đây chính là bức tranh hiện tại của vấn đề Đài Loan trong bối cảnh cuộc gặp thượng đỉnh. Đó là một phép ẩn dụ tuy đơn giản nhưng chính xác, giải thích tại sao các nhà ngoại giao lại thận trọng đến vậy trong các phát ngôn và tại sao mọi cử chỉ đều được phân tích kỹ lưỡng dưới kính hiển vi.
Các hệ quả về kinh tế và chiến lược đã vượt xa phạm vi khu vực. Từ giá cả hàng điện tử tiêu dùng đến an ninh của các tuyến hàng hải tại Biển Đông, tất cả đều có mối liên kết chặt chẽ với nhau. Dựa trên những dữ liệu hiện có, cả hai bên đều tiếp cận cuộc gặp với sự hiểu biết rõ ràng về những rủi ro đi kèm. Tuy nhiên, tầm nhìn của họ về một kết quả lý tưởng lại hoàn toàn đối lập. Với Bắc Kinh, đó là một bước tiến tới thống nhất, còn với Washington, đó là việc duy trì nguyên trạng để kiềm chế Trung Quốc.
Cuối cùng, hội nghị thượng đỉnh này có thể sẽ không mang lại những thỏa thuận đột phá, nhưng chắc chắn nó sẽ làm sáng tỏ cách thức phát triển quan hệ giữa hai nền kinh tế quyền lực nhất thế giới. Đài Loan vẫn là phép thử bộc lộ những ý đồ thực sự và giới hạn của sự thỏa hiệp. Trong khi các nhà lãnh đạo chuẩn bị cho cuộc hội ngộ, thế giới đang nín thở theo dõi ván bài này được triển khai như thế nào trong giải đấu địa chính trị cấp cao nhất.
