Phát hiện loài thông cổ đại 133 triệu năm tuổi Classostrobus amealensis tại Bồ Đào Nha

Một nhóm các nhà khoa học quốc tế, bao gồm các chuyên gia hàng đầu từ Đại học Coimbra, vừa chính thức công bố việc xác định một loài thực vật hạt trần mới với niên đại ấn tượng lên tới 133 triệu năm. Mẫu hóa thạch quý giá này được tìm thấy tại hệ tầng Vale Cortiço, tọa lạc trong khu vực Torres Vedras của Bồ Đào Nha. Cơ quan sinh sản đực có hình dạng nón này được bảo tồn trong tình trạng cực kỳ tốt và đã được đặt tên khoa học là Classostrobus amealensis, một phát hiện quan trọng thuộc về kỷ Phấn trắng sớm.

Khám phá này không chỉ giải quyết một bí ẩn lâu đời trong ngành cổ thực vật học của Bồ Đào Nha liên quan đến hệ thực vật địa phương mà còn cung cấp những dữ liệu vô giá về các hệ sinh thái từng tồn tại hơn một trăm triệu năm trước. Tên gọi amealensis được đặt nhằm tri ân địa danh Ameal, nơi mẫu vật được tìm thấy. Loài thông cổ đại này được phân loại vào họ Cheirolepidiaceae đã tuyệt chủng, một nhóm thực vật có ý nghĩa quyết định trong việc tái dựng các điều kiện cổ khí hậu. Chúng được biết đến với khả năng thích nghi cao với môi trường ấm áp và khô hạn, điều này được khẳng định qua sự hiện diện của loại phấn hoa đặc trưng thuộc chi Classopollis.

Nghiên cứu chuyên sâu đã chỉ ra rằng Classostrobus amealensis chính là cấu trúc sinh sản đực của loài Frenelopsis teixeirae, một loài thực vật vốn đã được ghi nhận là phân bố phổ biến tại khu vực này. Sự phát hiện nón thông mới này đã bổ sung một mảnh ghép hoàn hảo cho các phần hóa thạch thực vật được thu thập trước đó từ cùng một lớp địa tầng tại Vale Cortiço. Dựa trên sự xuất hiện đồng thời của các mảnh vỡ Frenelopsis teixeirae và các đặc điểm cấu tạo lỗ khí trên lớp biểu bì của Classostrobus amealensis, các nhà khoa học kết luận rằng Frenelopsis teixeirae đã tạo ra các nón Classostrobus amealensis, và những nón này sau đó sản sinh ra loại phấn hoa được định danh là Classopollis martinottii.

Công trình khoa học này là kết quả của sự hợp tác quốc tế giữa các chuyên gia từ Viện Cổ sinh vật học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, Bảo tàng Quốc gia Praha (Cộng hòa Séc) và Trung tâm Đa dạng sinh học Naturalis (Leiden, Hà Lan). Dự kiến, nghiên cứu sẽ được đăng tải trên tạp chí chuyên ngành Cretaceous Research vào tháng 5 năm 2026. Các nhà nghiên cứu, bao gồm chuyên gia cổ thực vật học Mário Miguel Mendes từ Đại học Coimbra, lưu ý rằng mặc dù họ Cheirolepidiaceae thích nghi mạnh mẽ với điều kiện bán khô hạn hoặc ven biển, chúng vẫn có khả năng chiếm lĩnh các vĩ độ mát mẻ hơn. Việc xác định Classostrobus amealensis đã làm phong phú thêm kho tàng cổ thực vật của Bồ Đào Nha và cung cấp các thông số cụ thể cho các mô hình khí hậu kỷ Phấn trắng, đồng thời xác nhận sự hiện diện rộng khắp của chi Frenelopsis trong giai đoạn đầu của kỷ này.