Odkrycie nowego gatunku iglaka Classostrobus amealensis sprzed 133 milionów lat w Portugalii

Międzynarodowy zespół badawczy, w skład którego weszli wybitni specjaliści z Uniwersytetu w Coimbrze, ogłosił niedawno identyfikację zupełnie nowego gatunku rośliny iglastej, której wiek szacuje się na około 133 miliony lat. To sensacyjne znalezisko zostało zlokalizowane w obrębie formacji kopalnej Vale Cortiço, znajdującej się w malowniczym regionie Torres Vedras w Portugalii. Przedmiotem badań był niezwykle dobrze zachowany męski organ o strukturze przypominającej szyszkę, który w literaturze fachowej otrzymał nazwę naukową Classostrobus amealensis. Odkrycie to rzuca nowe światło na florę okresu dolnej kredy, oferując unikalny wgląd w prehistoryczną przyrodę Półwyspu Iberyjskiego i pozwalając lepiej zrozumieć ewolucję roślin nasiennych.

Opisywane znalezisko pozwala na rozwikłanie intrygującej zagadki, która od lat nurtowała portugalskich paleobotaników zajmujących się badaniem dawnych ekosystemów i lokalnej roślinności. Nazwa gatunkowa amealensis stanowi bezpośredni hołd dla małej miejscowości Ameal, w której pobliżu natrafiono na ten cenny okaz paleobotaniczny. Roślina ta została oficjalnie zaliczona do wymarłej rodziny Cheirolepidiaceae, która odgrywa kluczową rolę w procesach współczesnych rekonstrukcji paleoklimatycznych. Przedstawiciele tej grupy byli doskonale przystosowani do egzystencji w gorących i suchych warunkach, co znajduje potwierdzenie w obecności specyficznego pyłku z rodzaju Classopollis, będącego swoistym wskaźnikiem dawnych zmian środowiskowych.

Szczegółowe badania morfologiczne i strukturalne przeprowadzone przez ekspertów dowodzą, że Classostrobus amealensis jest w rzeczywistości męską strukturą reprodukcyjną gatunku Frenelopsis teixeirae, który w tamtym okresie był szeroko rozpowszechniony na terenach dzisiejszej Portugalii. Odnalezienie szyszki w tym samym poziomie stratygraficznym w Vale Cortiço, w którym wcześniej odkryto liczne szczątki wegetatywne, pozwoliło naukowcom na połączenie tych elementów w jedną spójną całość biologiczną. Analiza aparatów szparkowych w kutykulach oraz korelacja z pyłkiem Classopollis martinottii dostarczyły niepodważalnych dowodów na to, że F. teixeirae była rośliną macierzystą dla nowo zidentyfikowanych szyszek, co stanowi milowy krok w zrozumieniu biologii rozmnażania tych kopalnych iglaków.

W realizację tego ambitnego projektu badawczego zaangażowane były liczne prestiżowe instytucje, w tym Instytut Paleontologiczny Rosyjskiej Akademii Nauk, Muzeum Narodowe w Pradze (Czechy) oraz Naturalis Biodiversity Center z siedzibą w Lejdzie (Holandia). Kompleksowe wyniki tych prac zostaną zaprezentowane na łamach specjalistycznego czasopisma Cretaceous Research w maju 2026 roku. Mário Miguel Mendes, ekspert z Uniwersytetu w Coimbrze, wraz ze swoim zespołem zauważa, że choć rodzina Cheirolepidiaceae preferowała tereny suche i przybrzeżne, jej przedstawiciele wykazywali zdumiewającą plastyczność ekologiczną i mogli zasiedlać chłodniejsze szerokości geograficzne. Odkrycie Classostrobus amealensis nie tylko znacząco wzbogaca listę kopalnych gatunków Portugalii, ale również dostarcza istotnych danych do tworzenia zaawansowanych modeli klimatycznych dla wczesnej kredy.